Είχαμε την αρχή του χρόνου, τελείωσαν οι Δεσποτικές εορτές, το άγιο Δωδεκαήμερο, βάλαμε μία αρχή. Kαι τώρα; Σήμερα η αγία Eκκλησία μάς δίνει ευλογία να βάλουμε μία καινούργια αρχή.  Και ειδικά φέτος, αυτή η αρχή συνδυάζεται με ωραίες καταστάσεις. Απόψε είχαμε πανσέληνο. Αρχίζουμε με τον πρώτο ήχο. Αρχίζουμε με το πρώτο εωθινό. Όλα αυτά δείχνουνε ότι γίνεται μία καινούργια αρχή. Και σ᾿ αυτήν την καινούργια αρχή μάς προβάλει ο Κύριος ένα παράδειγμα. Τις δύο προηγούμενες Κυριακές, μας μίλησε για το ίδιο θέμα ο ευαγγελιστής Λουκάς, αλλά με έναν διαφορετικό τρόπο. Ποιο είναι το ζητούμενο; Το ζητούμενο είναι να πλησιάσουμε τον Κύριο. Το ζητούμενο είναι να γνωρίσουμε τον Κύριο και το ζητούμενο είναι να μας γνωρίσει ο Κύριος και να αποκτήσουμε μαζί του κοινωνία και να εισέλθει εντός ημών ο Κύριος. Κι αν είναι δυνατόν -που είναι δυνατόν- να γίνουμε ένα με τον Κύριο. Αυτό είναι το ζητούμενο. Γι᾿ αυτό ήρθε ο Χριστός στον κόσμο, να μας καλέσει σε κοινωνία μαζί του. Γι᾿ αυτό και η Θεία Μετάληψη λέγεται Θεία Κοινωνία.  Τις προάλλες, λοιπόν, θυμάστε εκείνον τον κοντούλη, τον Ζακχαίο, ο οποίος τι ήταν; Αρχιτελώνης. Πολύ ψηλά. Μάζευε τους φόρους. Βασάνιζε τους ανθρώπους. Κι όμως, ταπεινώθηκε τόσο πολύ, ώστε ο Χριστός τού μίλησε με το όνομά του. Πού το ήξερε; Και τον έσωσε κι όχι μόνο αυτό, αλλά του είπε ότι θα πάει και στο σπίτι του. Προχθές, την Κυριακή δηλαδή την προηγούμενη, τι είδαμε; Είδαμε μία Χαναναία, την οποία ο Χριστός όχι απλώς την έδιωξε, αλλά την έβρισε με σκληρότατο τρόπο. Την είπε: «Δεν θα πάρω το ψωμί από τα παιδιά μου να το δώσω στα σκυλιά». Τι ζήτησε εκείνη η γυναίκα; Ζήτησε να θεραπεύσει την θυγατέρα της που ήταν δαιμονισμένη. Ο Χριστός το κορίτσι εκείνο το χαρακτήρισε σκυλί. Και ποιος τα γεννάει τα σκυλιά; Η σκύλα. Άρα την Χαναναία την χαρακτήρισε σκύλα! Πράγματι, τα μέρη εκείνα ήταν πολύ άσχημα. Πολύ αμαρτωλά. Πολύ σαρκικοί άνθρωποι. Εκείνοι λοιπόν οι δύο άνθρωποι μας έδειξαν έναν τρόπο να πλησιάσουμε τον Χριστό. Κυρίως και οι δύο έδειξαν τι; Μία βαθύτατη ταπείνωση. Όχι ταπεινοσχημία. Όχι, αχ, τι καλός που είσαι; Όχι τέτοια. Ταπείνωση από μέσα από την καρδιά. Ανέβηκε εκείνος ο γεροντάκος. Γιά να είναι αρχιτελώνης, σημαίνει ότι ήταν μεγάλης ηλικίας. Ανέβηκε πάνω στο δέντρο. Δεν υπολόγισε τίποτα. Πόσο ταπείνωσε, πόσο εξευτέλισε τον εαυτό του! Κι ερχόμαστε σ᾿ αυτήν εδώ την κυρά, την Χαναναία. Κι αυτή η ταλαίπωρη πόσο εξευτελίστηκε; Βγήκε μπροστά και φώναξε και την έβρισε ο Χριστός. Κι αυτή επέμεινε. Ναι, Χριστέ μου, έχεις δίκιο. Ναι, Κύριε, έχεις δίκιο, αλλά και τα σκυλιά γλείφουν τις πληγές, όπως έκαναν στον Λάζαρο, και μαζεύουν τα ψίχουλα κι από τα ψίχουλα θρέφονται. Σ᾿ εκείνες τις δύο περιπτώσεις, λοιπόν, έχουμε την ταπείνωση σε ύψιστο βαθμό και την επιμονή. Η Χαναναία επαινείται ακριβώς γιά την υπομονή που έδειξε και την επιμονή. Ο Χριστός την έδιωχνε κι αυτή εκεί. Και σήμερα, λοιπόν, ο ίδιος ο Χριστός μάς δείχνει έναν άλλον τρόπο γιά να πλησιάσουμε κοντά του. Αυτό είναι το ζητούμενο στην ζωή αυτήν. Τι έκανε λοιπόν σήμερα; Σήμερα μίλησε παραβολικά. Ανέφερε μία ιστορία που δεν είναι αληθινή ιστορία. Μπορεί να συμβαίνουν αυτά στον καθένα, αλλά η ιστορία είναι σαν παραμυθάκι. Είναι παραβολή. Είναι γνωστό το τι έλεγε η ιστορία, τι λέει αυτή η παραβολή. Δεν είναι πρώτη φορά που την ακούμε. Κάθε χρόνο την ακούμε. Κάθε χρόνο μ᾿ αυτήν την παραβολή αρχίζει το Τριώδιο. Και μ᾿ αυτήν την παραβολή, λοιπόν, ο Χριστός μάς δείχνει έναν άλλο τρόπο γιά να τον πλησιάσουμε. Ποιος είναι αυτός ο τρόπος; Ο τρόπος της προσευχής. Ο τρόπος της προσευχής. Οι Εβραίοι είχαν ένα όνειρο σε όλη τους την ζωή. Ποιο όνειρο; Να αξιωθούν μία φορά στην ζωή τους να πάνε στα Ιεροσόλυμα και να πάνε στον ναό, στον ναό τον λεγόμενο του Σολομώντος, στον κύριο ναό. Αυτό ήταν το όνειρό τους. Να πάνε στον ναό. Πήγαν κι αυτοί οι δύο τύποι εκεί πέρα -προσέξτε, μπορεί να αναφέρει δύο τύπους ανθρώπων, αλλά στην πραγματικότητα εγώ κι εσύ είμαστε ο ένας ή ο άλλος τύπος. Αυτό θέλει να πει ο Χριστός. Ο Χριστός δεν θέλει να πει ότι κάποτε έγινε κάτι. Ο Χριστός θέλει να πει: Κοίταξε, ξεκαθάρισε τι θέλεις. Βέβαια, όπως φαίνεται σε πολλές περιπτώσεις στο ψαλτήρι, οι Εβραίοι την είχαν αυτήν την συνήθεια. Να αναφέρουν τι γίνεται γύρω τους. Αν διαβάσετε στον 100ο ψαλμό, συνέχεια λέει αυτό το πράγμα. «Οὐκ ἐκολλήθη μοι καρδία σκαμβή, εκκλίνοντος….», λέει εδώ ο προφήτης, δεν συνδυάστηκα με ανάποδους ανθρώπους.  Σκαμβή καρδία, σκληρή καρδιά. Και «τόν καταλαλοῦντα λάθρᾳ τόν πλησίον αὐτοῦ, τοῦτον ἐξεδίωκον»· με τους κουτσομπόληδες δεν ήθελα να έχω καμία σχέση. «Ὑπερηφάνῳ ὀφθαλμῷ καί ἀπλήστῳ καρδίᾳ, τούτῳ οὐ συνήσθιον»· με τους υπερήφανους δεν ήθελα να έχω καμία σχέση, δεν ήθελα να κάτσω με τους υπερήφανους. Δηλαδή, ανέφερα έναν ψαλμό, αλλά και σε άλλες περιπτώσεις οι Εβραίοι συνήθιζαν να ασχολούνται με τους άλλους. Άρα, λοιπόν, έχουμε εδώ δύο προσωπικότητες, όχι τυχαίους, όχι δύο ανθρωπάκια που πήγαν στην εκκλησία. Όχι. Αλλά έναν τελώνη πολύ ψηλά ιστάμενο· ο τελώνης ήταν ο φόβος και ο τρόμος του κόσμου. Κι έναν φαρισαίο. Οι φαρισαίοι ήταν αυτοί που έπαιζαν τον νόμο στα δάχτυλά τους. Ήξεραν τον νόμο απ᾿ έξω κι ανακατωτά. Και κάθονται τώρα αυτοί οι δύο και προσεύχονται. Δηλαδή προσπαθούν να πλησιάσουν τον Θεό. Αυτό σημαίνει προσεύχομαι. Και ο καθένας στην προσευχή μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Μπορεί να πει ό,τι θέλει στην προσευχή του ο καθένας. Αχ, Χριστέ μου, πονάει το ποδαράκι μου σήμερα. Το νύχι μου βγήκε. Μπορεί να πει γιά τα παιδιά του, γιά την γυναίκα του, γιά τον άνδρα της. Είχε έρθει μια φορά ένα πιτσιρίκι εδώ και λέει: «Σε παρακαλώ, προσευχήσου γιατί έχω μια ξαδέρφη που δεν με συμπεριφέρεται καθόλου καλά. Προσευχήσου ν᾿ αλλάξει το μυαλό της. Άρα, λοιπόν, στην προσευχή μπορούμε να ζητήσουμε ό,τι θέλουμε. Και να πούμε ό,τι θέλουμε. Δεν μπορεί κανείς να μας πει, πες αυτό ή πες εκείνο στην προσευχή σου. Εσύ θα μιλήσεις στον Χριστό, ό,τι θέλεις θα του πεις. Αν και βέβαια, ο ίδιος ο Χριστός μάς δίδαξε πώς θα προσευχόμαστε, λέγοντάς μας το Πάτερ ημών. Αυτοί λοιπόν οι δύο τύποι τι κάνανε; Ο ένας, ας πάρουμε τον θρησκευάμενο πρώτα, αυτό λέει και το ευαγγέλιο, τον θρησκευάμενο πρώτα, τι έκανε αυτός; Ακούστε τώρα τι έκανε. «Εὐχαριστώ σοι, ὁ Θεός». Πράγματι, λέει και το άγιο ευαγγέλιο ότι με ευχαριστία πρέπει να ξεκινάμε την προσευχή μας. Άρα, λοιπόν, μέχρι εδώ καλά πάμε. Ὁ Θεός, εὐχαριστώ σοι, βάζει λοιπόν την ευχαριστία, πολύ καλά κι αρχίζει λοιπόν. «Οὐκ εἰμί ὥσπερ οἱ λοιποί τῶν ἀνθρώπων». Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Εγώ δεν είμαι σαν τους άλλους. Μπράβο, πολύ καλά. Τι είναι οι άλλοι; Άρπαγες (δηλώνει αυτόν που προσευχόταν απέναντί του). Άδικοι. Βέβαια, ο τελώνης γιά να πάρει τα χρήματά του, έκανε αδικίες. Μοιχοί. Αυτό δεν το ξέρουμε. Και συνεχίζει: «Ἤ καί ὡς οὕτος ὁ τελώνης». Αφού τον είπες παραπάνω. Άρπαγα τον είπες, άδικο τον είπες, τώρα του δίνεις και μία τελευταία και λες, όχι σαν κι αυτόν. Κι αρχίζει τώρα τις καλές του πράξεις. «Νηστεύω δίς τοῦ Σαββάτου». Τότε νήστευαν δύο φορές την εβδομάδα. «Ἀποδεκατῶ πάντα ὅσα κτῶμαι». Τι έπαιρναν οι τελώνες; Την δεκάτη. Τι λέει αυτός; Ἀποδεκατῶ ὅσα κτῶμαι. Δηλαδή, τον έβαλε απέναντι και τον πυροβολάει  συνέχεια. Και βέβαια, αυτός ο τύπος αισθανόταν δικαιωμένος με αυτά που έλεγε. Σου λέει, προσεύχομαι. Ό,τι θέλω θα πω. Ωραία, ό,τι θέλεις λες. Αλλά δεν λες ό,τι θέλεις, λες ό,τι έχει σχέση με τον άλλον. Αυτό δεν λέγεται προσευχή, κάπως αλλιώς λέγεται. Πώς λέγεται αυτό; Καταλαλιά, κατάκριση, κουτσομπολιό. Πας μπροστά στον Χριστό, μπροστά στον Θεό και προσεύχεσαι και κάνεις όλα αυτά; Και πάει ο άλλος ο ταλαίπωρος, ο οποίος -αυτός ο απόστολος Λουκάς είναι θαυμάσιος στις παρομοιώσεις του, στις λέξεις που χρησιμοποιεί- «ἑστώς μακρόθεν». Δεν τολμούσε να πλησιάσει. Πώς καμιά φορά κάνει το παιδάκι μια αταξία και δεν θέλει να πλησιάσει; Φοβάται. Και κάθεται από μακριά και σε κοιτάει. Και λέει, ούτε τα μάτια του δεν μπορούσε να σηκώσει, «οὐδέ τούς ὀφθαλμούς οὐκ ἤθελεν εἰς τόν οὐρανόν ἐπᾶραι». Δηλαδή, αυτός ο άνθρωπος πόσο βαθιά είχε καταλάβει τον εαυτό του. Και έκανε και κάτι άλλο. Έτυπτε το στήθος αυτού. Δεν έχω δει, δεν το έχω κάνει ποτέ. Αλλά ακούω, όταν οι άνθρωποι θρηνούν πολλές φορές χτυπιούνται, γδέρνονται, χτυπούν το στήθος. Έβλεπα εκεί στις κηδείες αυτών των αεροπόρων, πώς χτυπιούνταν εκεί οι μάνες. Ε, αυτά έκανε αυτός. Δεν τον έκανε κανείς τίποτα. Πέρα από τον χαζούλη τον φαρισαίο, ο οποίος τον πυροβολούσε, δεν ήξερε κανείς ποιος είναι. Ένας άνθρωπος μέσα στο πλήθος. Αυτός ο άνθρωπος, λοιπόν, είχε απόλυτη συνείδηση ποιος είναι. Όχι ποιος είναι σε σχέση με τους ανθρώπους, αλλά ποιος είναι σε σχέση με τον Θεό. Αυτό είναι το μυστικό της πνευματικής ζωής. Το μυστικό της πνευματικής ζωής γι᾿ αυτούς που έχουν πνευματική ζωή, είναι να βρεις ποιος είσαι. Να βρεις το δρομολόγιό σου. Να καταλάβεις ποια είναι η σχέση σου με τον Θεό. Κι έρχεται το ερώτημα. Δηλαδή, πάντα θα είμαστε στην πρέσα όταν αναφερόμαστε στον Χριστό; Πάντα θα είμαστε οι ταλαίπωροι όταν θα αναφερόμαστε στον Χριστό; Κι απαντάει τώρα το ευαγγέλιο. Τι λέει; Ἀπῆλθεν, «κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος». Αυτό είναι το μυστικό. Δηλαδή, το μυστικό της πνευματικής ζωής, ποιο είναι; Να κάνεις προσευχή όπως θέλεις, πες ό,τι θέλεις. Αλλά να νοιώσεις μέσα σου αυτήν την ανάπαυση. Να νοιώσεις μέσα σου αυτήν την χαρά, αυτήν την δικαίωση. Ήρθε προχθές ένας εδώ να εξομολογηθεί και μου είπε το εξής. Λέει: «Ένας φίλος, γεννούσε η γυναίκα του και μου λέει: ‘‘Ξέρεις, τώρα που είχαμε γεννητούρια, διάβαζα παρακλήσεις. Διάβαζα πολλές παρακλήσεις και είχαμε μία γέννα, δεν κατάλαβε τίποτα’’. Και λέει αυτός, είπα να το κάνω κι εγώ. Πήγα, λοιπόν, στο σπίτι και άρχισα να διαβάζω την παράκληση της Παναγίας και τότε, λέει, πρώτη φορά στην ζωή μου (είναι σαράντα πενήντα χρονών) αισθάνθηκα μέσα μου μια γλυκάδα -είναι από ένα χωριό εδώ στον κάμπο, δεν είπε γλυκύτητα, είπε γλυκάδα- αισθάνθηκα μέσα μου μια γλυκάδα, δεν ήθελα να σταματήσω». Ε, λοιπόν, αυτό είναι προσευχή. Αυτό είναι που έζησε αυτός ο ταλαίπωρος. Αισθάνθηκε δικαιωμένος. Από ποιον; Από ποιον; Από τον Θεό. Στον Θεό απευθύνθηκε η προσευχή. Από τον Θεό αισθάνθηκε δικαιωμένος. Αυτό είναι το μυστικό, αδελφοί μου. Και κλείνει το ευαγγελικό ανάγνωσμα: «Πᾶς ὁ ὑψών ἑαυτόν ταπεινωθήσεται». Κάτσε κάτω. Αν είναι δυνατόν, μπες και κάτω από τα πόδια των ανθρώπων. Αυτός θα δικαιωθεί. Με την θέλησή του. Μια φορά πήγα στον γέροντα και του είπα: «Έχω γίνει χαλί να με πατάει ο καθένας». Και ο γέροντας τι με είπε; Εγώ πήγα γιά να με δικαιώσει, αλλά ο γέροντας τι με είπε; «Άκου, να γυρίζεις γιά να του σκουπίζεις και τα παπούτσια». Αυτό είναι ταπείνωση. Όχι να αισθάνεσαι κάτω από τον καθένα, αλλά να γυρίζεις και να του σκουπίζεις και τα παπούτσια. Αυτό είναι η ανάπαυση και η δικαίωση. Αυτός θα υψωθεί. Αυτόν θα τον δει ο Χριστός και θα τον ανεβάσει πολύ ψηλά. Γιατί αυτός τον εαυτό του τον κατέβασε πολύ κάτω. Αυτό είναι το μυστικό, αδελφοί μου. Δεν χρειάζεται να κάνουμε φασαρία όταν κάνουμε προσευχή. Δεν χρειάζεται. Κάτσε εκεί στην γωνιά και να μη σε βλέπει κανένας. Πάνε μέσα στο δωμάτιό σου χωρίς να σε ξέρει κανένας. Μα δεν έχω χρόνο, ξέρεις. Ξέρεις, δουλεύω, κάνω… Η γερόντισσα Μακρίνα, μία αγία ψυχή, πήγε μέσα στην τουαλέτα και προσευχόταν μέσα στην τουαλέτα. Και ο σατανάς έκανε ό,τι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε όλοι. Παρουσιάστηκε ο σατανάς και την λέει: «Ρυπαίνεις την προσευχή, λερώνεις την προσευχή». Και η αγία εκείνη ψυχή, ο άνθρωπος του Θεού, τι είπε; «Η κένωση του σώματος πάει κάτω, η κένωση της ψυχής ανεβαίνει πάνω».  Άρα, λοιπόν, μη με πεις ότι δεν έχεις χρόνο ή δεν έχεις χώρο να προσευχηθείς. Είδα ανθρώπους μέσα στο ασανσέρ να διαβάζουν την παράκληση. Είδα ανθρώπους μέσα στο λεωφορείο να διαβάζουν την παράκληση και τους χαιρετισμούς της Παναγίας. Είδα ανθρώπους να προσεύχονται σε κάθε τόπο. Δεν υπάρχει δικαιολογία άμα θέλεις να προσευχηθείς. Μη λες ψέματα. Μπορείς να προσευχηθείς. Τα παλιά τα χρόνια οι άνθρωποι περίμεναν πώς και πώς να πάνε στο ιερό. Σήμερα, «ἐν παντί τόπῳ τῆς δεσποτείας αὐτοῦ», σε κάθε μέρος μπορείς να προσευχηθείς, γιατί; Γιατί σήμερα δεσπόζει το Άγιο Πνεύμα στην ζωή της Εκκλησίας. Και το Άγιο Πνεύμα δεν περιορίζεται ούτε από τόπο ούτε από τρόπο ούτε από τίποτα. Το Άγιο Πνεύμα είναι πνεύμα και το «Πνεῦμα ὅπου θέλει πνεῖ». Άρα, μη μου λες ότι δεν μπορείς να προσευχηθείς ή δεν έχεις χώρο και χρόνο να προσευχηθείς. Και μας βάζει αυτήν την περικοπή το άγιο Ευαγγέλιο, η αγία Εκκλησία σήμερα που, όπως είπαμε, είναι μία καινούργια αρχή. Και σ᾿ αυτήν την καινούργια αρχή όλα συνηγορούν, όλα βοηθάνε και όπως είπα πριν, ακόμα και το φεγγάρι. Σήμερα αλλάζει το φεγγάρι. Ακόμα και τα ψαλτικά της εκκλησίας. Σήμερα μπήκαμε στον πρώτο ήχο. Σήμερα μπήκαμε στο Τριώδιο. Που το Τριώδιο τι είναι; Το Τριώδιο είναι τρεις ωδές. Τι είναι οι ωδές; Τρία τραγούδια. Άρα, αγαπητοί μου αδελφοί, να κάνουμε την ζωή μας ένα τραγούδι. Θέλεις αυτό το τραγούδι να είναι χαρούμενο; Ναι. Θέλεις αυτό το τραγούδι να είναι λυπητερό; Ναι. Αλλά να ξέρεις ότι υπάρχει το μεγάλο αυτί του Θεού, η μεγάλη καρδιά του Θεού που σ᾿ ακούει ό,τι κι αν πεις, ό,τι κι αν του πεις, όπως κι αν το πεις. Το μυστικό είναι μ᾿ αυτό που θα πεις να δικαιωθείς κι εσύ κι εγώ κι ο καθένας μας. Αγαπητοί μου αδελφοί, καλό Τριώδιο.

Η σημερινή Κυριακή, αγαπητά μου παιδιά, αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, έχει πολλά να μας πει κι ας ξεκινήσουμε από το ότι εμείς εδώ οι Προδρομίτες την Κυριακή μετά τις 6 Φεβρουαρίου, μετά δηλαδή τη γιορτή του Αγίου Φωτίου του μεγάλου, πανηγυρίζουμε τη μνήμη των Αγίων δεκαρίθμων· με την ευλογία του σεπτού μας Ποιμενάρχη του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας κυρίου Παντελεήμονος ορίσαμε αυτήν την Κυριακή να εορτάζουμε τους Αγίους δεκαρίθμους φωτιστάς των Βαλκανίων. Οι αδελφοί μας οι Σλάβοι τιμώντας αυτούς που τους οδήγησαν στον χριστιανισμό εορτάζουν τους επταρίθμους Αγίους, όμως στους επταρίθμους Αγίους λείπουν οι πρωτεργάτες αυτής της μεγάλης κινήσεως που έκανε η αυτοκρατορία της Βασιλευούσης γιά τους επελθόντες εκείνους τους αιώνες βόρειους ανθρώπους. Από τους επταρίθμους έλειπαν ο πρωτεργάτης αυτού του σχεδίου και δύο ακόμα. Κι εμείς, λοιπόν, ορίσαμε το Σάββατο ή την Κυριακή μετά την εορτή του Αγίου Φωτίου να εορτάζουμε τους δεκαρίθμους πλέον, βάζοντας πρώτο τον Μέγα Φώτιο, τον Πατριάρχη της Κωνσταντινουπόλεως ο οποίος υπακούοντας στις εντολές του αυτοκράτορα Βασιλείου του Μακεδόνος, οργάνωσε ένα σχέδιο εκχριστιανισμού και εκπολιτισμού των λαών εκείνων που κατέβηκαν από τις βόρειες στέπες κι έφτασαν μέχρι πού; Δεν μας συμφέρει να το λέμε, αλλά είναι αλήθεια, μέχρι την Πελοπόννησο. Προχθές γιορτάσαμε τον Άγιο Λουκά, τον εν Στειρίω, μαζί με τον αδερφό του, ο οποίος ακριβώς, άμα διαβάσετε το συναξάρι του, είπε ότι υπέφερε από την κάθοδο των Βουλγάρων. Αν δεν γινόταν αυτό που έκανε ο Μέγας Φώτιος κανείς δεν ξέρει ποια θα ήταν η σημερινή κατάσταση. Και γλωσσολογικά αλλά πολύ περισσότερο θρησκευτικά. Οι Σλάβοι είχαν φτάσει μέχρι την Πελοπόννησο· επαναλαμβάνω, οι Σλάβοι ήταν ανθρωποφάγοι. Έκαναν θυσίες ανθρώπων στους βάρβαρους θεούς τους. Δηλαδή τον 9^ο και 10^ο αιώνα επανέφεραν στην Βαλκανική χερσόνησο τα είδωλα και θυσίαζαν ανθρώπους και τότε ο Μέγας Φώτιος με τον αυτοκράτορα σκέφτηκαν ότι δεν είναι δυνατόν αυτό να συνεχιστεί και οργάνωσαν ένα εκπολιτιστικό πρόγραμμα, ώστε αυτούς τους λαούς, οι οποίοι ήρθαν γιά να μείνουν στα Βαλκάνια, έπρεπε πάση θυσία να τους φέρουν στο φως της θεογνωσίας και να τους οδηγήσουν στην Εκκλησία. Έτσι λοιπόν, ο Πατριάρχης Φώτιος, ο οποίος βάφτισε τον βασιλιά των Βουλγάρων, τον Μπόρις, και τον ονόμασε Μιχαήλ, οργάνωσε ένα σχέδιο στο οποίο πρωτοστάτες ήταν οι Θεσσαλονικείς Μεθόδιος και Κύριλλος, οι αυτάδελφοι· δύο αδέλφια από την Θεσσαλονίκη ήταν οι πρωτοστάτες σ’ αυτό το έργο. Στην συνέχεια ήταν δύο άλλοι, επίσης αδέρφια κατά σάρκα, ο Συμεών και ο Θεόδωρος, οι οποίοι έφτασαν μέχρι την Πελοπόννησο κι έχτισαν το μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου. Γιατί; Γιατί μέχρι εκεί είχαν φτάσει οι Σλάβοι. Στην συνέχεια έχουμε τον δικό μας τον Άγιο Κλήμη -γι’ αυτό και βγάλαμε την Αγία Κάρα του- και τον Ναούμ, τον Αγγελάριο, τον Σάββα και τον Γοράσδο. Δέκα, λοιπόν, οι οποίοι οργάνωσαν αυτό το έργο του εκχριστιανισμού και του εκπολιτισμού των Σλάβων. Και τους τιμούμε εδώ στο μοναστήρι μας το Σαββάτο ή την Κυριακή μετά την εορτή του Αγίου Φωτίου. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό γιατί σήμερα τα έχουμε όλα έτοιμα. Αν ακούσετε όμως διηγήσεις από την ιεραποστολή στην Αφρική θα πάρετε μία ιδέα το τι σημαίνει αυτό που λέω. Να ξέρεις να είναι ανθρωποφάγοι γύρω σου και να θυσιάζουν ανθρώπους στα είδωλα. Αυτό είχε επικρατήσει στα Βαλκάνια και ο Μέγας Φώτιος ήταν αυτός που με τους μαθητές του άλλαξε την πορεία της ιστορίας· γι΄ αυτό λέμε ότι ο Άγιος Φώτιος είναι τεράστιος Άγιος. Όχι απλώς Μέγας, αλλά τεράστιος Άγιος. Αν και δεν τον ξέρουμε κι έτσι που πέφτει η μνήμη του καθημερινή, ούτε καν βλέπουμε στο ημερολόγιο ότι γιορτάζει. Δεν είναι ο πρώτος Άγιος του ημερολογίου. Ο Άγιος Βουκόλος είναι ο πρώτος Άγιος. Είναι ο τρίτος και ο τέταρτος. Αλλά επαναλαμβάνω, αν δεν ήταν ο Φώτιος και ο αυτοκράτορας ο Βασίλειος ο Β΄ ο Μακεδόνας, σήμερα δεν ξέρουμε ποια θα ήταν η κατάσταση και στα Βαλκάνια και στην Ελλάδα. Εμείς έχουμε την χαρά και την τιμή και την ευλογία να θησαυρίζεται στο μοναστήρι μας η κάρα η χαριτόβρυτη του ενός από αυτούς τους μεγάλους Αγίους, του Αγίου Κλήμεντος, ο οποίος έδρασε κοντά σχετικά, δηλαδή στην περιοχή της Αχρίδας. Οι άλλοι Άγιοι έφτασαν μέχρι επάνω στην Βοημία. Πρώτο λοιπόν που σήμερα εμείς εδώ οι Προδρομίτες πανηγυρίζουμε είναι η μνήμη των δεκαρίθμων Αγίων και μάλιστα βάλαμε και την Αγία κάρα γιά να προσκυνήσετε να πάρετε την ευλογία του Αγίου και από την άλλη μεριά αφήσαμε τον Άγιο Χαραλάμπη που γιόρταζε στις δέκα του μηνός ακριβώς γιά να τον προσκυνήσετε και να σκεφτείτε ότι δεν έχει καμία σημασία η ηλικία. 113ών ετών μαρτύρησε ο Άγιος Χαραλάμπης. Και τι τον έκαναν; Τον έγδαραν ζωντανό. Γιατί καμιά φορά λέμε ε, τώρα εμείς οι γέροι να μαζευτούμε να καθίσουμε στο σπίτι μας. 113ών ετών μαρτύρησε ο Άγιος Χαραλάμπης κι επαναλαμβάνω τον έγδαραν και του έκοψαν το κεφάλι γι΄ αυτό και τον αφήσαμε εδώ, έναν σπόνδυλο του Αγίου Χαραλάμπους και ολόκληρη την πάντιμη κάρα του Αγίου Κλήμεντος. Και τώρα ας έρθουμε στον άλλο Άγιο της ημέρας, τον Άγιο Μελέτιο Αρχιεπίσκοπο της μεγάλης πόλεως Αντιοχείας. Βλέπετε, η Εκκλησία δεν είναι ξηροφάι. Η Εκκλησία είναι πολύ πλούσια τροφή. Και τροφή της Εκκλησίας, δηλαδή ημών των χριστιανών, είναι βέβαια και η υλική τροφή, αλλά όπως έλεγαν και τα τροπάρια του Αγίου Χαραλάμπους, παραθέτει ενώπιον μας τράπεζα των κατορθωμάτων του. Γι’ αυτό και θα αναφερθούμε με δύο λόγια και στον Άγιο Μελέτιο, ο οποίος ήταν ο πρόεδρος της δεύτερης Οικουμενικής Συνόδου 381 και ήταν ο Άγιος εκείνος που, ενώ ζούσε ακόμα, οι χριστιανοί της Αντιόχειας είχαν την εικόνα του και προσκυνούσαν την εικόνα του. Και στην είσοδο της Αντιόχειας υπήρχε η εικόνα του Αγίου Μελετίου κι έκανε θαύματα τεράστια. Πολύ μεγάλος Άγιος ο Άγιος Μελέτιος. Αλλά ας μην πούμε περισσότερα, γιά τον Άγιο Μελέτιο που ήταν φίλος με τον Μέγα Βασίλειο και μοιάζουν κιόλας, γιά να προχωρήσουμε στο Άγιο Ευαγγέλιο. Πραγματικά όπως το είδατε εξάλλου, αυτή η ευαγγελική περικοπή θα έλεγα ότι κάνει και την πιο σκληρή καρδιά να ραγίσει. Κάνει και τον πιο σκληρό άνθρωπο να δει αν στέκεται καλά σ΄ αυτό που κάνει. Άμα συνδυάσουμε το ευαγγελικό ανάγνωσμα με το αποστολικό ανάγνωσμα, θα δούμε ένα πράγμα τα σαρκικά πάθη δεν αφήνουν τον άνθρωπο να μετανοήσει. Έλεγε ο Απόστολος ότι όποιος πορνεύει με την γενετήσια πράξη, την οποία ο Θεός έδωσε, κολλάει στην πόρνη. Και δεν είναι εύκολο να ξεκολλήσει. Γιατί είναι ευλογημένος ο γάμος; Γιατί κολλάει το ζευγάρι και ξεκολλάει μόνο διά του θανάτου. Όλα τα άλλα είναι, θα έλεγα, παράνομα και φέρνουν πολύ μεγάλες δυσκολίες. Η μεγαλύτερη δυσκολία είναι ότι δεν μπορεί ο άνθρωπος να ξεκολλήσει. Γι΄ αυτό και σήμερα αναφέροντας τον γιο εκείνο, τον ταλαίπωρο, το λέει: «ζῶν ἀσώτως» και λέει και ο μεγάλος του αδερφός: Τά ΄φαγε με τις πόρνες. Κι όμως, αυτός ξεκόλλησε και κατάφερε να γυρίσει πίσω. Ακούσαμε ένα τροπάριο του Τριωδίου στον όρθρο που έλεγε: Χριστέ μου, άπλωσες τα χέρια σου στον σταυρό γιά να με αρπάξεις από τα δίχτυα του σατανά». Θαυμάσια εικόνα. Αν, λοιπόν, βλέπετε τον Χριστό να είναι πάνω στον σταυρό και να είναι και το σώμα επάνω στον σταυρό και να έχει απλωμένα τα χέρια, να σκέφτεστε αυτό. Ότι τα απλωμένα αυτά χέρια είναι γιά να αρπάξει εμένα κι εσένα από τα δίχτυα του σατανά. Δε θα κλείσουν τα χέρια ποτέ. Κι όχι μόνο δε θα κλείσουν τα χέρια, αλλά και οι πληγές που έχουν τα χέρια και τα πόδια και η πλευρά δεν θα γιατρευτούν. Δε θα κλείσουνε. Το πρωί, λοιπόν, σήμερα στην πρώτη ωδή ψάλλαμε ένα τροπάριο, ένα τροπάριο που μας πήγε πολύ πίσω, πολύ πίσω. «Τήν Μωσέως ᾠδήν ἀναλαβούσα βόησον, ψυχή, βοηθός καί σκεπαστής ἐγένετό μοι εἰς σωτηρίαν, οὕτος μου Θεός καί δοξάσω αὐτόν, Θεός τοῦ πατρός μου καί ὑψώσω αὐτόν». Δηλαδή, η σημερινή Κυριακή που συνήθως την περιορίζουμε στην ευαγγελική περικοπή, έχει τόσο πλούτο νοημάτων και θα έλεγα πνευματικής τροφής που καλό είναι όλα αυτά να τα εκθέτουμε ενώπιόν μας και να τρώμε. Να χορταίνουμε από την πνευματική ζωή. Από την πνευματική τροφή που μας δίνει η αγία εκκλησία. Η εκκλησία δεν είναι ξερά πράγματα. Δεν είναι ηθικισμός η εκκλησία. Δεν είναι η εκκλησία απαγορεύσεις και δικαστήριο. Η εκκλησία τι είναι; Η εκκλησία είναι η αγκαλιά του Πατέρα. Γι΄ αυτό και ο Χριστός έχει τα χέρια ανοιχτά. Γιατί ακριβώς είναι μία αγκαλιά. Τα ξέρουμε τα γράμματα του ευαγγελίου. Τα ακούσαμε και τα ξανακούσαμε και θα τα ξανακούσουμε και μέχρι να πεθάνουμε θα ακούμε τα λόγια του ευαγγελίου τα ίδια. Γι΄ αυτό και δεν έχουν καμία δικαιολογία αυτοί που λένε ότι δεν καταλαβαίνουν την γλώσσα του ευαγγελίου και την γλώσσα της εκκλησίας. Αν είχαν λίγο φιλότιμο, μια φορά να τα διαβάσεις, μια φορά να τα ακούσεις, τα ξέρεις σε όλη σου την ζωή. Αυτή η μελέτη είναι αυτή που δίνει κάθε φορά καινούργια νοήματα στον νου και στην καρδιά και τρέφει τον πιστό. Γνωστή η ιστορία, ένας πατέρας είχε δύο γιούς και δε συμφωνώ καθόλου με τις οικογένειες που έχουν μόνο δύο παιδιά. Όχι μόνο δε συμφωνώ, αλλά στεναχωριέμαι αφάνταστα. Άλλο τώρα αν υπάρχουν λόγοι ιατρικοί, άλλο αυτό. Αλλά δύο παιδιά σημαίνει, πεθαίνεις. Δεν θα πεθάνεις σήμερα; Θα πεθάνεις αύριο. Και η ερώτηση είναι: Πού είναι τα άλλα παιδιά; Δεν γίνεται να έρχεται ένα ζευγάρι με 40 χρόνια γάμου και να έχει δύο παιδιά. Κάτι συνέβη. Εκτός από λόγους υγείας. Όταν υπάρχουν λόγοι υγείας, αυτό είναι άλλη ιστορία. Κι αυτά τα δύο παιδιά λοιπόν, ο ένας ήταν καλός, έτσι γίνεται συνήθως κι ο άλλος ήταν αλητάκος. Κι ο καλός έμεινε κοντά στον πατέρα, ο δε αλητάκος του είπε: Δώσε μου ό,τι μου ανήκει. Βλέπετε, γιά να καταλάβει κανείς το άγιο ευαγγέλιο, πρέπει να ξέρει πολύ καλά την Παλαιά Διαθήκη. Γιά να καταλάβει κανείς το άγιο ευαγγέλιο, πρέπει να ξέρει κανείς πολύ καλά την Παλαιά Διαθήκη. Δικαίωμα κληρονομίας στην πατρική περιουσία, σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, είχε μόνον ο πρώτος γιος. Ναι. Το ότι ο πατέρας έδωσε στον δεύτερο γιο «τό ἐπιβάλλον μέρος τῆς οὐσίας», αυτό είναι το πρώτο σκάνδαλο που έγινε με το άγιο ευαγγέλιο. Το ότι δηλαδή, όλοι κληρονομούμε μέσα στην εκκλησία. Όχι μόνο ο μεγάλος γιος. Κι ο μικρός κι ο δεύτερος κι ο τρίτος και να το ξέρουν αυτό οι γονείς και να φροντίζουν να τακτοποιούν τα θέματα πριν φτάσουν στα γεράσματα. Γιατί όταν φτάσουν στα γεράσματα … να ξέρουν οι γονείς και να τακτοποιούν τα θέματα της περιουσίας, η οποία περιουσία -προσέξτε- ανήκει στους κληρονόμους. Δεν ανήκει σε αυτόν που την διαχειρίζεται. Βάλτε το καλά στο μυαλό σας αυτό. Η περιουσία ανήκει στους κληρονόμους. Και οι περισσότερες φασαρίες στην Ελλάδα, οι περισσότερες έχθρες είναι ακριβώς γιατί οι γονείς δεν τα φροντίζετε. Αυτό είναι τραγικό λάθος. Αυτός λοιπόν ο πατέρας εδώ, τού ᾿δωσε του μικρού, ο οποίος τι έκανε; Πήγε και τα έφαγε. Και τά ᾿φαγε κι αυτός δεν ξέρει πώς. Ναι, αλλά έφτασε μάλιστα να φυλάγει γουρούνια. Τα γουρούνια, λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, είναι τα ζώα στα οποία μεταμορφώνεται το δαιμόνιο της πορνείας. Και ο γέροντας Ιωσήφ ο ησυχαστής, ο όσιος Ιωσήφ ο ησυχαστής, το έζησε αυτό και μία μέρα που είχε δαιμονικό πειρασμό, το άρπαξε το δαιμόνιο και ήταν γουρούνι, αγριογούρουνο και βρώμισε ο τόπος. Γι΄ αυτό λέγει, βόσκων χοίρους. Όλες οι λέξεις του ευαγγελίου δεν είναι τυχαία τοποθετημένες. Έχουν πολύ μεγάλη σημασία και πολύ βαθιά σημασία. Ξεκινάμε από τον Αδάμ. Εκεί παίχτηκε το πρώτο παιχνίδι. Το πολύ σκληρό παιχνίδι. Να τά ᾿χεις όλα, να είναι όλα δικά σου και να σου πει κάποιος προς τα εκεί μην πας κι εσύ να πας εκεί. Ε, τώρα, αυτό τι είναι;  Πώς να σε ανεχτεί; Αυτός που έχει, αυτός που σου τα έδωσε; Η σημερινή παραβολή είναι, θα λέγαμε, ο καθρέφτης της περιπέτειας του Αδάμ. Και ο νέος Αδάμ, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, είναι αυτός που του λέει. Και τι λέει; Λέει ότι αυτός ο αλήτης, αυτός ο τρισάθλιος, αυτό το χαμένο, τι είπε; «Ἀναστάς πορεύσομαι πρός τόν πατέρα μου». Αυτό είναι το μυστικό της πνευματικής ζωής. Να γυρίσουμε προς τον Πατέρα. Τα προηγούμενα ευαγγέλια μετά τις δεσποτικές εορτές παρουσίαζαν πρόσωπα που αναζητούσαν, τι; Τον Κύριο. Τον Ιησού Χριστό. Τώρα έρχεται εδώ ο ίδιος ο Χριστός και λέει, τι λέει; Ο Πατέρας. Και η προσευχή που μας έμαθε δεν αναφερόταν στο πρόσωπό του, αλλά αναφέρονταν στον Πατέρα. Αυτή είναι η εκκλησία. Η εκκλησία έχει αρχηγό τον Πατέρα. Ο Χριστός είναι η φανέρωση της αγάπης του Πατρός. Ο Χριστός είναι η αυτοθυσία. Γιατί; Γιά ποιον λόγο; Γιά να σώσει εσένα κι εμένα. Είναι γνωστά αυτά, πώς ξεκίνησε, πώς γύρισε. Υπάρχει, όμως, μία λεπτομέρεια. Εκεί που λέει τι τον φόρεσε, τι τον έντυσε. Λέει ότι τον έντυσε την στολήν την πρώτην. Υπάρχει η ιστορία ενός γέρου ο οποίος είχε ξεφύγει, αν και ήταν καλόγερος. Αλλά είχε πολύ μεγάλη αρετή και όταν μετανόησε και γύρισε, είδε ένα δικαστήριο. Και στο δικαστήριο ο κατηγορούμενος ήταν αυτός. Αλλά είχε τόσο βαθιά αρετή και τόσο βαθιά συντριβή της καρδιάς που τι έγινε; Η Αγία Τριάδα τον φόρεσε την στολή την πρώτη. «Φορέστε στον Γελάσιο την κόκκινη στολή, τον βύσσο, την αυτοκρατορική στολή». Κι έτσι λοιπόν, αυτός ο άνθρωπος, τον οποίον υπηρέτησα και μου χάρισε πολλά δώρα, αυτός ο άνθρωπος ακριβώς έγινε δεκτός από τον Πατέρα, όπως ο άσωτος. Μετά τι του φόρεσε; Μετά του φόρεσε «δακτύλιον». Γιατί του φόρεσε δακτύλιον; Γιατί τού ᾿δωσε δαχτυλίδι; Γιατί το δαχτυλίδι δεν είναι απλή ιστορία. Πας και βρίσκεις ένα δαχτυλίδι και το αγοράζεις και το φοράς. Το δαχτυλίδι είναι η σφραγίδα. Αν του φορούσε μόνο την στολή και δεν του φορούσε το δαχτυλίδι, δεν θα ήταν νόμιμη η σωτηρία του. Τού ᾿δωσε δαχτυλίδι. Αυτό σημαίνει το δαχτυλίδι. Ότι εσύ πλέον είσαι κύριος. Κι έκανε και κάτι άλλο. Τι άλλο έκανε; Φανταστείτε τώρα ένα παληκαράκι -πόσων χρονών να ήτανε, εικοσιπέντε; άντε τριάντα- να έρχεται από πέρα με τα ξεσκισμένα ρούχα βρώμικος -στα γουρούνια ήταν- και να είναι και ξυπόλυτος. Να είναι και ξυπόλυτος. Πολύ μεγάλη σημασία έχει. Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία. Δηλαδή είχε φτάσει σε τέλεια περιφρόνηση. Δεν έφτανε πιο κάτω. Από εκείνο το σημείο πιο κάτω δεν υπήρχε. Κι ο πατέρας του τού έδωσε υποδήματα εις τους πόδας. Και δεν φορούσαν όλοι τους παπούτσια. Όχι παπούτσια, σανδάλια, υποδήματα. Αυτά τα τρία στοιχεία, δηλαδή, η στολή η πρώτη, το δαχτυλίδι και τα υποδήματα δεν δείχνουν ότι απλώς τον συγχώρησε και τον δέχτηκε. Αλλά τον αποκατέστησε στην πρώτη δόξα. Αυτό είναι το νόημα της ενδυμασίας. Να μην πούμε άλλα γι᾿ αυτά, να πάμε λίγο στον μεγαλύτερο αδερφό. Έχω την εντύπωση ότι πλέον όλοι μας είμαστε και ο άσωτος και ο μεγάλος αδερφός και όλοι μας, στην ζωή μας, έρχονται στιγμές που είμαστε ο μεγάλος αδερφός κι έχουμε στιγμές που είμαστε ο μικρότερος αδελφός. Ο πατέρας παρουσιάζεται με μία συγκεκριμένη μορφή. Τι λέει; Ότι ο πατέρας και στις δύο περιπτώσεις τους είδε από μακριά να έρχονται. Τους περίμενε. Και τον μεγάλο «ἔτι δὲ αὐτοῦ μακρὰν ἀπέχοντος εἶδεν αὐτόν ὁ πατήρ» και ο άλλος πάλι, «ὁ πατήρ ἐξελθών». Δηλαδή και στις δύο περιπτώσεις ο πατέρας περιμένει. Και στις δύο περιπτώσεις ο πατέρας περιμένει. Φοβερό πράγμα. Και βέβαια, όταν ήμουνα παιδί είχα μία δυσκολία, τραγική δυσκολία, όταν με έπιανε αυτή η σκέψη τρελαινόμουν. Άραγε, είμαι παιδί αυτού του πατέρα κι αυτής της μάνας; Αυτό μέχρι τα δεκαοχτώ με τάραζε. Δεν μ᾿ άφηνε να ησυχάσω ποτέ. Η ζωή μου ήταν μια ανισορροπία. Έψαχνα τον πατέρα μου. Και οι ευχές των σαρκικών γονέων, το πιστεύω αυτό, με οδήγησαν και βρήκα πατέρα. Πνευματικό πατέρα. Κι ο πατέρας μου, ο πνευματικός, μου είπε το εξής, ακούστε το εσείς οι γονείς: «Άκου, παιδί μου, αυτοί που μας έφεραν στον κόσμο, που μας γέννησαν, γίνονται μέρος του σχεδίου του Θεού γιά να ᾿ρθούμε εμείς στον κόσμο». Δεν τα γεννάτε εσείς τα παιδιά. Όχι κι είναι λάθος να πιστεύετε ότι γεννάτε εσείς τα παιδιά. Και είναι λάθος να απαιτείτε από τα παιδιά σας να σας φυλάξουν, δεν ξέρω τι να σας κάνουν, να σας γηροκομήσουν, εγώ σε σπούδασα και οφείλεις να με γηροκομήσεις. Αυτά είναι τραγικά λάθη. Είναι εγκλήματα στην προσωπικότητα των παιδιών. Και μου είπε ο γέροντας το εξής: «Άκου, παιδί μου, οι γονείς μας έφεραν στον κόσμο, γιατί αυτό ήταν το σχέδιο του Θεού, αλλά πατέρας μας είναι ο ουράνιος πατέρας. Αυτός αποφασίζει γιά το αν θα γεννηθείς κι εσύ κι εγώ κι ο καθένας. Και μητέρα μας είναι η αγία εκκλησία». Και μου είπε και κάτι άλλο. «Αν είναι να παντρευτείς και να πάρεις μία γυναίκα, αυτή η γυναίκα σου να είναι η αγία Εκκλησία». Αυτό είναι το μυστήριο της ιεροσύνης. Βλέπετε, λοιπόν, αγαπητοί μου αδελφοί ότι ο άνθρωπος είτε το καταλαβαίνει είτε δεν το καταλαβαίνει, είτε είναι δίκαιος είτε είναι αμαρτωλός, ένα πράγμα ψάχνει, ποιο; Ποιο πράγμα; Τα χέρια που τον έπλασαν. «Αἱ χεῖρες σου ἐποίησάν με καί ἔπλασάν με». Δηλαδή, τον ουράνιο Πατέρα. Αυτόν ψάχνεις. Γι᾿ αυτό η σημερινή ευαγγελική περικοπή είναι πολύ σπουδαία. Είναι πολύ σπουδαία. Είναι θεμέλιο. Δεν μπορείς να απορρίψεις τον συνάνθρωπό σου. Να τον βλέπεις να βρίσκεται σε μία άσχημη κατάσταση. Δεν μπορείς, δεν μπορείς να τον διώχνεις. Δεν έχεις δικαίωμα να καταδικάζεις τον συνάνθρωπό σου, ακόμα και να τον βλέπεις να είναι μέσα στον βούρκο. Άλλος έχει τον λόγο. Άλλος θ᾿ αποφασίσει. Εσύ κοίτα να μην ζηλέψεις που όταν θα γυρίσει εκείνος, τον οποίον εσύ καταδίκασες, ο ουράνιος Πατέρας θα τον τιμήσει. Αυτό που έκανε δηλαδή ο μεγάλος γιος, ο οποίος ζούσε μέσα στην εκκλησία, έτσι; Γιά τους ΄΄καλούς ανθρώπους΄΄ είναι αυτό. Ο μεγάλος γιος λέει ότι ήταν σπίτι. Μέσα στο σπίτι. Το σπίτι είναι η εκκλησία μας. Δεν ήταν έξω από το σπίτι. Ήταν μέσα στο σπίτι. Λοιπόν, ο πατέρας είναι αυτός που έχει το σπίτι. Και το σπίτι είναι η εκκλησία. Κύριος του σπιτιού είναι ο ουράνιος Πατέρας. Εμείς είμαστε τα αδέρφια ή οι δούλοι. Οι δούλοι τι έκαναν; Ό,τι κάνουν συνήθως οι μικροί άνθρωποι. Πολύ χθαμαλό πράγμα αυτό, πολύ τιποτένιο. Ξέρεις; Α, θα σε πω εγώ. Έρχονται και μας λένε διάφορα. Καλύτερα να κρατήσεις το στόμα σου κλειστό. Ξέρεις τι έγινε; Δε θέλω να μάθω. Ούτε ν΄ ακούσω θέλω ούτε να μάθω. Σε παρακαλώ, σταμάτα αυτήν την στιγμή. Μα.. Όχι, δεν υπάρχει ούτε μα ούτε μου. Δε θέλω να μάθω. Αυτό λέγεται ρουφιανιά. Αυτό έκαναν οι δούλοι, οι μικροί άνθρωποι. Πήγαν και είπαν στον μεγάλο, ξέρεις τι γίνεται; Εμείς θα σου πούμε. Γλεντάνε. Κι αντί να πει κι αυτός, δόξα τω Θεώ, γλέντι στο σπίτι μας, αυτός στενοχωρέθηκε. Κι άρχισε να βρίζει τον πατέρα του. Σ᾿ εμένα δεν έκανες τίποτα. Πόσες φορές τα έχουμε πει αυτά; Γιά σκεφτείτε! Αυτόν τον αγαπάς περισσότερο κι εμένα δεν με δίνεις σημασία. Πόσες φορές τα έχουμε πει αυτά; Είτε είμαστε μικροί είτε είμαστε μεγάλοι. Βλέπετε, το άγιο ευαγγέλιο είναι πολύ καθαρός καθρέφτης. Σε ξεπλένει, σε ξετινάζει. Ναι. Δε γίνεται αλλιώς. Αυτός ο ταλαίπωρος τα πέταξε όλα μέσα στη βρωμιά. Εσύ που λες ότι είσαι καλός, κάνεις χειρότερα. Παρ᾿ όλα αυτά, αγαπητοί μου αδελφοί και αδελφές αυτά τα λόγια τα ακούμε τώρα γιατί εισερχόμαστε σε μία πολύ σπουδαία χρονική περίοδο, η οποία κατά την πρώτη εκκλησία ήταν η περίοδος της προετοιμασίας γιά το άγιο βάπτισμα. Γι᾿ αυτό και το πρωί ψάλαμε «τήν Μωσέως ᾠδήν». Γιατί η Μωσέως ωδή τι ήταν; Ήταν το τραγούδι που τραγούδησαν οι Εβραίοι όταν έφυγαν από την Αίγυπτο, σώθηκαν και πέρασαν μέσα από τον Ιορδάνη. Δηλαδή, πέρασαν μέσα από το νερό, ξεπλύθηκαν κι έφυγαν από την άλλη μεριά. Το τι πέρασαν μετά, είναι άλλη ιστορία. Αυτά λοιπόν μας παραδίνει η αγία εκκλησία σήμερα, ακριβώς γιά να ετοιμαστούμε. Σήμερα το βάπτισμα του ύδατος έγινε σε μικρή ηλικία και δεν το καταλαβαίνουμε. Σήμερα έχουμε το βάπτισμα των δακρύων. Κλάψτε όσο μπορείτε και λίγο παραπάνω. Δεν χρειάζεται να σας βλέπουν σαν κι εμένα που δεν μπορώ να κρυφτώ και γίνομαι ρεζίλι. Κάτσε σε μια γωνιά και κλάψε, όσο μπορείς. Και έχει ένα αστείο, καμιά φορά μπορεί να το είδατε και στα έργα. Λέει ο βασιλιάς ή η βασίλισσα, θα κλάψω τώρα, φέρε μου το δοχείο των δακρύων. Το πάει ο δούλος και βάζει ένα δάκρυ και λέει ότι έκλαψε. Όσο μπορείτε. Πρέπει να κλάψουμε τόσο, όσο ήταν το νερό της κολυμβήθρας όταν βαφτιστήκαμε. Έτσι λένε οι νηπτικοί πατέρες. Και είτε είσαι άντρας -και οι σκληροί άντρες δεν κλαίνε- είτε είσαι γυναίκα -και το παρακάνεις. Άσε αυτά τα δάκρυα, δεν μετράνε. Βγάλε δάκρυα μετανοίας. Βγάλε δάκρυα μετανοίας, είτε είσαι καλός είτε είσαι κακός, και πες αυτό που ακούσαμε το πρωί στο τροπάριο. Πάτερ αγαθέ, ότι μου έδωσες το έφθειρα, το κατέστρεψα. Μα εγώ δεν το έκανα αυτό. Δεν τό ᾿κανες; Φύλαξες παρθενία; Έλα τώρα τι ασχολείσαι με αυτά; Ναι, το μεγαλύτερο δώρο στον άνθρωπο είναι. Φυλάχτηκες από τα μάτια σου; Απ᾿ τα χέρια σου; Απ᾿ τα αυτιά σου; Αυτά όλα σημαίνουν ότι κατέστρεψες τον πλούτο που σου χάρισε ο Χριστός. Και να πούμε αυτό που είπε ο άσωτος. «Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τόν οὐρανόν καί ἐνώπιόν σου καί οὑκέτι εἰμί ἄξιος κληθῆναι υἱός σου. Ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου». Αμάρτησα ενώπιόν σου, πατέρα, δεν μπορώ πλέον, δεν αξίζω. Κάνε με τουλάχιστον δούλο σου, αλλά τουλάχιστον σε παρακαλώ, μη με πετάξεις κάνε με έναν δούλο σου. Αμήν.

«Αγαπήσατε τον Θεόν – Γνωριμία με τον γέροντα Σεραφείμ Δημόπουλο.». Ομιλία του π. Αιμιλιανού Προδρομίτου που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των Ακαδημαϊκών και Πνευματικὠν Διαλόγων την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 2022, μετά από την ευγενή πρόσκληση του υπευθύνου των Ακαδημαϊκών Διαλόγων, πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου κυρίου Σωσιπάτρου Πιτούλια, με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας, Κυρίου κ. Παντελεήμονος. Ο Θεός πρώτος αγάπησε τον άνθρωπο και τον καλεί σε μία αμφίδρομη αγαπητική σχέση. Η εορτή των Χριστουγέννων που πλησιάζει είναι μία αιτία να κατανοήσει ο άνθρωπος και να ανταποκριθεί σε αυτήν την αγάπη. Στον βίο του γέροντος Σεραφείμ Δημοπούλου (1937-2008), ενός «ασκητή μέσα στον σύγχρονο κόσμο», πιο συγκεκριμένα στην πόλη της Λάρισας, βλέπουμε την πραγμάτωση αυτής της αγάπης μεταξύ Πλάστη και πλάσματος, η οποία σχετίζεται άμεσα και επεκτείνεται προς τον συνάνθρωπο.

Αγάπησον Αυτόν, ότι Αυτός πρώτος ημάς αγάπησεν.

Αγάπησον Αυτόν ότι Αυτός όλος αγάπη εστίν.

Ακολουθήσωμεν αυτόν αίροντες τον σταυρόν.

Ακολουθήσωμεν αυτόν και ευρήσωμεν την χαράν.

Αγαπήσατε τον Θεόν και δότε δόξαν τω ονόματι Αυτού

Μηδέν προτιμήσατε της αγάπης αυτού.

(στίχοι από αυτοσχέδιο ύμνο

του οσίου πατρός ημών

Εφραίμ του Κατουνακιώτη).

Μέσα από τους παραπάνω στίχους που υπάρχουν ηχογραφημένοι σε ψηφιακό δίσκο που συνοδεύει το βιβλίο με τον βίο του, σε έκδοση του ιερού κελίου που εγκαταβίωσε, ο αγιώτατος αυτός νέος πατήρ της Εκκλησίας μας, με χαριτωμένο τρόπο, μας καλεί να μαθητεύσουμε κοντά του στην θεία αγάπη. Όχι τόσο με την απλοϊκή ψαλμωδία του σε ήχο πλάγιο του τετάρτου, όσο με την προσευχητικά μελωδική κιθάρα της καρδιάς του, προτρέπει τον κάθε έναν από εμάς που τον ακούμε, και βέβαια τον ίδιο του τον εαυτό, στην τήρηση της πρώτης εντολής· της εντολής που μαζί με την προς τον συνάνθρωπο αγάπη αποτελούν την σύνοψη του μωσαϊκού νόμου και του προφητικού κηρύγματος. Ο όσιος μέσα σε λίγες γραμμές και με πολύ απλές λέξεις μάς παραδίδει πρακτικά μαθήματα θεολογίας και σωτηρίας.

Σεβαστέ μας Γέροντα,

σεβαστέ μας πάτερ Σωσίπατρε,

σεβαστοί πατέρες και αγαπητοί αδελφοί·

βρισκόμαστε στον οικείο χώρο του Παυλείου πνευματικού κέντρου γιά να σας μιλήσουμε, μετά την ευγενική πρόσκληση του πανοσιολογιωτάτου συντονιστή της σειράς ομιλιών «Ακαδημαϊκοί και Πνευματικοί Διάλογοι», η οποία έγινε πριν από δύο εβδομάδες, πριν ξεκινήσει η ομιλία του σεβαστού μας Γέροντα γιά την εορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου.

Σήμερα, Κυριακή 11 Δεκεμβρίου, βρισκόμαστε ακριβώς δύο εβδομάδες μακριά από τον εορτασμό της μητρόπολης των εορτών, της κατά σάρκα γέννησης του Κυρίου και Θεού μας Ιησού Χριστού. Η ημέρα αυτή ονομάζεται, όπως ακούσαμε σήμερα το πρωί στο συναξάρι, Κυριακή των Προπατόρων. Η Εκκλησία τιμά όλους εκείνους τους ανθρώπους που έζησαν στην μακρά περίοδο της Παλαιάς Διαθήκης, «πρό νόμου καί ἐν νόμῳ» και σχημάτισαν την από καταβολής κόσμου γενεαλογική αλυσίδα που κατέληξε στον μνήστορα Ιωσήφ, «τὸν ἄνδρα Μαρίας, ἐξ ἧς ἐγεννήθη Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος Χριστός». Ιδιαιτέρως μνημονεύονται αυτήν την ημέρα τέσσερα πρόσωπα: α), ο δίκαιος πατριάρχης Αβραάμ διότι αυτός πρώτος δέχθηκε την θεϊκή επαγγελία: Ἐνευλογηθήσονται ἐν τῷ σπέρματί σου -ἐν τῷ Χριστῷ, δηλαδή- πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς» (Γεν. ιβ΄, 3 καὶ κβ΄, 18) και β) οι άγιοι τρεις παίδες οι εν καμίνῳ. Όπως μας παραδίδουν αρκετοί εκκλησιαστικοί πατέρες, ο άγγελος που παρουσιάστηκε μέσα στην χαλδαϊκή κάμινο και σκόρπισε τις φλόγες, διαφυλάσσοντας ακέραιους τους τρεις νέους, δεν ήταν άλλος από τον Μεγάλης Βουλής Άγγελο, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Δεν γνωρίζουμε γιατί αυτοί οι άγιοι μνημονεύονται ιδιαιτέρως σήμερα και μάλιστα στην υπακοή, στο κοντάκιο και τον οίκο της ημέρας, αλλά και την ερχόμενη Κυριακή· άλλωστε το κοντάκιο είναι ένα εκτενές υμνογραφικό έργο από το οποίο σήμερα διαβάζουμε μόνον την αρχή του. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι όπως τότε ο Λόγος του Θεού ως άγγελος ήρθε γιά να σώσει τους νέους από την φλογισμένη κάμινο, έτσι και με την κατά σάρκα γέννησή του, ήρθε ως Θεάνθρωπος στην φλογιζόμενη και ταλανιζόμενη από την αμαρτία ανθρωπότητα γιά να της δείξει οδούς σωτηρίας και αιώνιας ζωής.

Ίσως να αναρωτιέστε γιατί τα λέμε όλα αυτά. Τα λέμε διότι η μεγάλη εορτή της χριστιανοσύνης που πλησιάζει είναι μία από τις πολλές αφορμές που μπορούν να μας οδηγήσουν στην αγάπη του Θεού. Άλλωστε, ο τίτλος της ομιλίας μας είναι: ‘‘«Αγαπήσατε τον Θεόν». Γνωριμία με τον μακαριστό γέροντα Σεραφείμ Δημόπουλο’’. Ο γέροντας Σεραφείμ ήταν ένας άνθρωπος του Θεού που έζησε γιά αρκετά χρόνια στην γενέτειρά μας, στην πόλη της Λάρισας. Ο πλήρης τίτλος της ομιλίας είναι αυτός, αλλά γιά κάποιον λόγο, μάλλον από δικό μας λάθος, δεν ανακοινώθηκε ολόκληρος· να μας συγχωρείτε, άγιε υπεύθυνε των Ακαδημαϊκών και Πνευματικών Διαλόγων. Ας ξεκινήσουμε το πρώτο μέρος της ομιλίας μας, ζητώντας την ευχή των παρισταμένων πατέρων και, πρωτίστως, του γέροντα Σεραφείμ και παίρνοντας αφορμή από το συγγραφικό έργο του. Ένα από τα πολλά βιβλία -μικρά σε μέγεθος γιά ποιμαντικούς ίσως λόγους- που είχε συγγράψει, φέρει τον τίτλο: ‘‘ Ἡ μεγαλυτέρα τραγωδία ’’. Ασφαλώς ο τίτλος προκαλεί την περιέργειά μας. Διαβάζοντας το βιβλίο, όμως, θα διαπιστώσουμε ότι ο τίτλος του είναι απόλυτα επιτυχημένος. Αναφέρεται στην έξοδο των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο. Ένα γεγονός συνταρακτικό γιά τον άνθρωπο· θα λέγαμε ΤΟ συνταρακτικό γεγονός· ένα γεγονός που αποτέλεσε την απαρχή μεγάλων οδυνών. Αλλά ας θυμηθούμε και πάλι τους πρώτους στίχους που ψάλλει ο όσιος παπαΕφραίμ: Αγάπησον Αυτόν, ότι Αυτός πρώτος ημάς αγάπησεν. Αγάπησον Αυτόν ότι Αυτός όλος αγάπη εστίν. Ο Θεός, ο Θεός μας, μέσα στην ανείπωτη, απερίγραπτη και απέραντη αγάπη του γιά τον άνθρωπο, κατεργάστηκε την σωτηρία του αμαρτήσαντος πλάσματός του ήδη μέσα στον παράδεισο· «αὐτός σου τηρήσει κεφαλήν, καί σύ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν» (Γενέσ. 3, 15) άκουσε ο τρισκατάρατος διάβολος, ο οποίος γνώριζε ήδη από τότε ότι κάποια στιγμή θα γεννηθεί αυτός που θα τον νικήσει. Η εορτή της του Χριστού γεννήσεως σημαίνει ακριβώς ότι αυτή η ώρα έφτασε και το κράτος του διαβόλου καταργήθηκε. «Ἦλθεν, ἔσωσεν ἡμᾶς, ἐκ τῆς δουλείας τοῦ ἐχθροῦ», θα ακούσουμε σε δύο εβδομάδες στο πρώτο τροπάριο της Λιτής. «Σήμερον ὁ χρόνιος ἐλύθη δεσμός, τῆς καταδίκης τοῦ Ἀδάμ, ὁ Παράδεισος ἡμῖν ἠνεῴχθη, ὁ ὄφις κατηργήθη», θα ακούσουμε στον εσπερινό των αποστίχων. Η γέννηση του Υιού και Λόγου του Θεού αποδεικνύει ότι Εκείνος, ο προαιώνιος και παντοδύναμος Θεός, μας ΑΓΑΠάΕΙ. «Δι᾿ ἩΜᾶΣ γὰρ ἐγεννήθη, Παιδίον νέον, ὁ πρὸ αἰώνων Θεός». Ενώ εμείς θα έπρεπε να τον αγαπούμε ως Δημιουργό του σύμπαντος, ως πλάστη μας, ανεξάρτητα από το τι θα κάνει Αυτός, και όμως, Αυτός πρώτος «ἠγάπησεν ἡμᾶς». «Ὃς τὸν κόσμον σου οὕτως ἠγάπησας, ὥστε τὸν Υἱόν σου τὸν μονογενῆ δοῦναι, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ΄ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» (Ἰω. 3, 16), λέει μια ευχή της Θείας Λειτουργίας. Και τι δεν έκανε ο Θεός μας γιά τα πλάσματά του. Πάμε πάλι στην Θεία Λειτουργία, λίγο παρακάτω, αμέσως πριν τον καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων: «Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπὲρ ἡμῶν γεγενημένων» (σε μετάφραση: «Αφού έχουμε θυμηθεί, λοιπόν, αυτήν την σωτήρια εντολή και όλα όσα έγιναν γιά χάρη μας, γιά δικό μας όφελος από τον Θεό») και συνεχίζει: «τοῦ Σταυροῦ, τοῦ Τάφου, τῆς τριημέρου Ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανοὺς Ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν Καθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν Παρουσίας». Ο προάναρχος και αιώνιος Θεός-Πατήρ έστειλε τον Λόγο του, τον Υιό του, τον ομόθρονο και ομοούσιό του -έχουν την ίδια ουσία Πατήρ και Υιός- στην γη γιά να φορέσει την σάρκα μας και να ζήσει ανάμεσά μας. Δέχτηκε να κυοφορηθεί σαν όλους εμάς στα σπλάγχνα της των αγίων αγιωτέρας Κυρίας ημών Θεοτόκου και Αειπαρθένου Μαρίας. Να γεννηθεί σε έναν κρύο στάβλο, χωρίς καμία ανθρώπινη παράκληση, κοντά στα ζώα που ο Ίδιος έκτισε. Να μεγαλώσει σαν ένας ακόμη άνθρωπος που ήρθε στον κόσμο και να αντιμετωπίσει, όπως και η Κυρία Θεοτόκος, τον χλευασμό από τους γύρω του. Ούτε οι αδελφοί του οι εξ αγχιστείας δεν τον υποστήριζαν, με εξαίρεση τον δίκαιο αδελφόθεο Ιάκωβο. Να πηγαίνει, όταν έφτασε το πλήρωμα του χρόνου, να βαπτιστεί, γυμνός μπροστά σε όλους, σαν να ήταν αμαρτωλός, ο αναμάρτητος. Θαυματούργησε, ανέστησε, θεράπευσε, ελευθέρωσε από δαιμόνια, έθρεψε, δίδαξε λόγους ζωής αιωνίου· παρηγόρησε, αλλά και έλεγξε όταν χρειάστηκε. Περπάτησε αμέτρητα χιλιόμετρα με τα άγια πόδια Του, γονάτισε γιά να προσευχηθεί, γιά να μας δώσει παράδειγμα· ίδρωσε γιά εμάς, έκλαψε. «Καὶ τί ἔτι λέγω; ἐπιλείψει γάρ με διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ» των αχράντων Παθών, της θριαμβευτικής Ανάστασης, της ένδοξης Ανάληψης, της εκ δεξιών του Θεού καθέδρας, αλλά και της Δευτέρας και ενδόξου Παρουσίας Του. Με όλα αυτά και άλλα που δεν είναι καταγεγραμμένα στα τέσσερα ευαγγέλια του κανόνα της Καινής Διαθήκης, ο Κύριός μας εξέχεε τον ατέλειωτο πλούτο της απέραντης αγάπης Του προς τον άνθρωπο, προς όλους εμάς, τον καθένα ξεχωριστά. Γιά όλα αυτά, οφείλουμε να αγαπούμε τον Δημιουργό και Κτίστη των απάντων.

Αυτό το θέμα της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο και το αντίστροφο, διαπραγματεύεται μέσα σε πολλές από τις προσωπικές του σημειώσεις, ο όσιος Σιλουανός ο Αθωνίτης· ένας από τους μεγαλύτερους αγίους του 20ού αιώνα που μέχρι την κοίμησή του κανείς σχεδόν δεν είχε συλλάβει το μέγεθος της αγιωσύνης του. Ο μαθητής του, ο συγκαταλεχθείς και αυτός στην χορεία των αγίων, Σωφρόνιος του Έσσεξ, ήταν ένας από αυτούς που συνειδητοποιήσαν τον γίγαντα του πνεύματος που κρυβόταν μέσα στο ρωμαλέο αλλά αποξηραμένο από την άσκηση σαρκίο του οσίου και έγινε μαθητής του. Στο πολύ γνωστό και σε μερικές δεκάδες γλωσσών μεταφρασμένο έργο του ‘‘ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης’’, παραθέτει αυτές τις σημειώσεις του γέροντά του μαζί με τον βίο του, και μάλιστα το κεφάλαιο περί της θείας αγάπης -δίψα Θεού είναι κατά γράμμα ο τίτλος του κεφαλαίου- το τοποθετεί πρώτο. Η φράση που ακούσαμε στην αρχή: «Αγάπησον Αυτόν, ότι Αυτός πρώτος ημάς αγάπησεν» που έψαλε ο όσιος παπαΕφραίμ απορρέει ακριβώς από αυτά τα κείμενα του μεγάλου Ρώσου αγίου. «Διψᾶ ἡ ψυχή μου τόν Κύριο καί μέ δάκρυα Τόν ζητώ. Πῶς νά μή Σέ ζητῶ; Σύ μέ ζήτησες πρῶτος». Ο Κύριος επισκέφθηκε την ψυχή του αγίου και ενστάλαξε μέσα της την γλυκύτητα της Χάρης Του. Συνεχίζει ο όσιος: «Μοῦ ἔδωσες νά γευθῶ τήν γλυκύτητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καί ἡ ψυχή μου Σέ ἀγάπησε ἕως τέλους». Η ψυχή, λοιπόν, που θα νιώσει αυτήν την αγιοπνευματική γεύση, έλκεται προς τον Θεό και αν παραδοθεί στην θεία αγάπη, την «ἕως τέλους», τότε δεν επιθυμεί τίποτε άλλο στην γη, παρά μόνον την ένωση με τον Δημιουργό της. Την γεύση αυτήν, την αγιοπνευματική, την γνωρίζει η ψυχή και την θυμάται όταν την ξανααισθανθεί. Εξαρτάται, όμως, από την ζωή που διάγει ο άνθρωπος, τις προσωπικές του επιλογές, το περιβάλλον του. Ο όσιος Σιλουανός ως παιδί και ως νέος δέχθηκε επισκέψεις της χάριτος και είχε, μάλιστα, αποφασίσει σε νεαρή ηλικία να μονάσει. Ο πόθος της μοναχικής πολιτείας, όμως, έσβησε σιγά σιγά γιατί ο νεαρός Συμεών (αυτό ήταν το όνομα που είχε λάβει στο Άγιο Βάπτισμα) επηρεάστηκε από την τύρβη, τον θόρυβο της νεανικής ζωής. Λίγο πριν την στρατιωτική του θητεία, μία επιπλέον θεϊκή επίσκεψη τον έκανε να αποφασίσει αμετάκλητα την μοναχική αφιέρωση. «Ἄν δέν μέ προσείλκυες μέ τήν ἀγάπη Σου, δέν θά Σέ ζητοῦσα ὅπως Σέ ζητῶ», λέει παρακάτω, «ἀλλά τό Πνεῦμα σου τό Ἄγιο μοῦ ἔδωσε τό χάρισμα να Σέ γνωρίσω». Τι απλά λόγια χρησιμοποιεί αυτός ο αγράμματος ως προς την θύραθεν παιδεία, αλλά βαθιά προσευχόμενος άνθρωπος! Και πόσες βαθιές αλήθειες της πίστεως μάς αποκαλύπτει! Το Άγιο Πνεύμα είναι αυτό που μας κάνει να γνωρίσουμε τον Θεό. Αυτό σημαίνει ότι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος είναι απολύτως απαραίτητη, γιά να προοδεύσει κανείς στην πνευματική ζωή και στην εν Θεώ αγάπη. Όπως σημειώνει ο μακαριστός πνευματικός παππούς μας, ο εν οσίοις Γέρων Αιμιλιανός Σιμωνοπετρίτης, «πρέπει ο πνευματικός άνθρωπος μέσα στην ζωή του να κάνη το παν για να ελκύση, να κερδίση το Πνεύμα του Θεού». Γιατί; «Διότι, συνεχίζει, το Πνεύμα το Άγιον, ο ίδιος ο Θεός έχει τα χαρίσματα της πνευματικής ζωής». Γι᾿ αυτό, λοιπόν, ο όσιος Σιλουανός -κι εδώ θα κλείσουμε την αναφορά μας στην αγία μορφή του- γράφει λίγο παρακάτω: «Πολύ μᾶς ἀγαπᾶ ὁ Κύριος· αὐτό τό ἔμαθα ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα πού μοῦ ἔδωσε ὁ Κύριος κατά τό μέγα Του ἔλεος». Είδατε πώς οι άνθρωποι του Θεού λένε και γράφουν τα ίδια πράγματα, βάζοντας, βεβαίως, ο καθένας την δική του προσωπικότητα; Αυτό δείχνει ότι διαπνέονται και εμπνέονται από το αυτό Πνεύμα, που δεν είναι άλλο από το τρίτο πρόσωπο της μοναδικής και τρισυπόστατης Θεότητας, του Αγίου Τριαδικού Θεού μας. Το Άγιο Πνεύμα είναι αυτό που έμαθε στον όσιο Σιλουανό, αλλά και στον κάθε ένα από εμάς που το θέλει και το εκζητεί, μπορεί να διδάξει την θεία αγάπη.

«Πολύ μᾶς ἀγαπᾶ ὁ Κύριος!». Με αυτόν τον λόγο, θα εισέλθουμε στο δεύτερο μέρος της σημερινής μας ομιλίας, γιά να σας μιλήσουμε γιά τον γέροντα Σεραφείμ Δημόπουλο. Τι σχέση έχει αυτός ο λόγος με τον γέροντα; Μία παράφραση αυτού του λόγου απηύθυνε σε εμάς προσωπικά, την Πέμπτη 8 Νοεμβρίου 2007, ενώ μας μιλούσε με την χαρακτηριστική φωνή του γιά τον Θεό και μας συμβούλευε: «Παιδιά μου, σας αγαπάει ο Χριστός. Δεν υπάρχει στον κόσμο άλλος που να σας αγαπάει περισσότερο από τον Χριστό». Αυτός που μας συμβούλευε αυτά τα πράγματα, τα είχε κατανοήσει ο ίδιος βιωματικά και τα ζούσε από τα νεανικά του χρόνια. Ήξερε ότι ο Χριστός τον αγαπά και ο ίδιος τον αγάπησε «ἕως τέλους», όπως ο όσιος Σιλουανός. Ήρθε, λοιπόν, η ώρα να σας παρουσιάσουμε λίγες εκφάνσεις αυτής της θείας αγάπης που περιέλουζε τον βίο και την πολιτεία του εν οσίοις γέροντα Σεραφείμ. Και λέμε εν οσίοις, όπως και προηγουμένως στην αναφορά μας στον γέροντα Αιμιλιανό, διότι δεν πρόκειται γιά οσίους επίσημα αναγνωρισμένους από την Εκκλησία μας, αλλά γιά ήδη οσίους μέσα στην συνείδηση των χριστιανών που τους γνώρισαν. Γιά τον γέροντα Σεραφείμ έχουν γραφτεί ήδη αρκετά άρθρα στο διαδίκτυο, καθώς και μερικά βιβλία με τίτλους όπως: «Γέρων Σεραφείμ Δημόπουλος: Ἕνας ἀσκητής μέσα στον σύγχρονο κόσμο» (έκδοση του έτους 2011 του συλλόγου ‘‘Ιωάννης ο Χρυσόστομος’’ που ο ίδιος ίδρυσε) και «Γέρων Σεραφείμ Δημόπουλος: Το συναξάρι του κρυφού Αγίου της Λάρισας» (κείμενο του κυρίου Κων/νου Νούση, φιλολόγου και θεολόγου). Αποφασίσαμε, λοιπόν, να μιλήσουμε εις μνήμην και προς τιμήν του γέροντα εδώ, στην πόλη μας, εκτός των ορίων της Θεσσαλίας· δεν γνωρίζουμε αν ξαναέγινε αυτό. Η σύλληψη της ιδέας αυτής έγινε σχεδόν «ἅμα τῇ προτάσει» του αγίου υπευθύνου των Ακαδημαϊκών και Πνευματικών Διαλόγων.

Θα παραθέσουμε μερικά βιογραφικά στοιχεία, τα οποία δανειζόμαστε κυρίως από το πρώτο βιβλίο που μνημονεύσαμε, του συλλόγου ‘‘Ιωάννης ο Χρυσόστομος’’. Ο κατά κόσμον Χρήστος Δημόπουλος γεννήθηκε το έτος 1937 στο Ηράκλειο της Κρήτης από τον Κωνσταντίνο και την Ειρήνη Δημοπούλου. Ήταν ο δεύτερος από τα επτά αδέλφια του. Η καταγωγή του πατέρα του ήταν από την Σμύρνη και η οικογένειά του σχετιζόταν με τον άγιο ιερομάρτυρα Χρυσόστομο Σμύρνης. Οι παππούδες, μετά τον ξεριζωμό, έμειναν γιά λίγο στην Αθήνα και από εκεί βρέθηκαν στο Ηράκλειο. Ο μικρός Χρήστος έλαβε χριστιανική ανατροφή από την ευσεβή μητέρα του. Από νωρίς εξεδήλωσε την αγάπη του προς την Εκκλησία και την κλίση του προς την ιερωσύνη. Ως παιδί αγρυπνούσε και προσευχόταν. Τα καλοκαίρια, στις διακοπές στην γιαγιά του, βάπτιζε τους συνομηλίκους του, θυμίζοντας το αντίστοιχο περιστατικό στον βίο του Μεγάλου Αθανασίου. Έδειχνε, επίσης, προτίμηση γιά την ασκητική ζωή.  Παιδί ακόμη, είχε ζητήσει από τους γονείς του ξεχωριστό δωμάτιο. Η μητέρα του το επέτρεψε, αλλά ήθελε να κοιμάται μαζί του στο ίδιο δωμάτιο. Η Παναγία παρουσιάστηκε στον ύπνο της και της είπε: «Άφησέ τον να αγωνίζεται». Από τότε ο μικρός Χρήστος μπορούσε να προσεύχεται τα βράδια ανενόχλητος.

Ήταν επιμελής στα μαθήματά του και προσεκτικός στην ζωή του. Αγαπημένη του ενασχόληση ήταν η μελέτη. Τις Κυριακές και τις γιορτές δεν έλειπε από την Εκκλησία και από το Κατηχητικό. Σπούδασε την ιερή επιστήμη της θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μια καθαρά προσωπική του επιλογή, ώστε να λάβει τα απαραίτητα εφόδια γιά να διακονήσει την Εκκλησία ως ιερέας. Βέβαια, οι γονείς του επιθυμούσαν να τον δουν πολιτικό μηχανικό ή καθηγητή της μέσης εκπαίδευσης. Και πάλι η παρουσία της ίδιας της Παναγίας στην μητέρα του έκαμψε κάθε αντίσταση: «Μην τον εμποδίζεις», ήταν τα λόγια της.

Ως φοιτητής επισκεπτόταν Μοναστήρια. Συνδέθηκε ιδιαίτερα με τις Ιερές Μονές Αγίου Σεραφείμ του Δομβοΐτου στην Λειβαδιά και Ζωοδόχου Πηγής Λογγοβάρδας της Πάρου, όπου τον σαγήνευσε η μοναχική ζωή των αδελφοτήτων και συνδέθηκε πνευματικά με τον οσίας μνήμης ηγούμενο της δεύτερης Μονής, π. Φιλόθεο Ζερβάκο. Αφού πήρε το πτυχίο της Θεολογίας, κατά την διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας έμεινε γιά ένα διάστημα στο Άγιον Όρος. Εκεί είχε την ιδιαίτερη ευλογία να μαθητεύσει κοντά σ᾿ έναν Σέρβο ασκητή, τον π. Γεώργιο Βίτκοβιτς, που μόναζε στο Παλιομονάστηρο της Ιεράς Μονής Αγίου Παντελεήμονος Ρωσικού. Σημειωτέον ότι ο π. Γεώργιος μαθήτευσε γιά λίγους μήνες κοντά στον όσιο Ιωσήφ του ησυχαστή, ενώ το τελευταίο εξάμηνο της σύντομης σχετικά και ισάγγελης βιοτής του (εκοιμήθη σε ηλικία 52 ετών) το πέρασε στην Νέα Σκήτη, στην σπηλιά του οσίου Ιωσήφ. Κοντά στον π. Γεώργιο, ο νεαρός στρατιώτης της πατρίδας μας Χρήστος και μετέπειτα στρατιώτης του Χριστού π. Σεραφείμ, μυήθηκε στην νοερά προσευχή. Βέβαια, δεν έγινε μοναχός στο Άγιον Όρος· ο Θεός θα «κατηύθυνε τά διαβήματά του» σε άλλη οδό σωτηρίας. Επιτρέψτε μας εδώ να παρουσιάσουμε ένα μέρος της καθημερινότητας του π. Γεωργίου Βίτκοβιτς· κι αυτό διότι ο μετέπειτα π. Σεραφείμ, όταν θα βρισκόταν στην Λάρισα θα αντέγραφε, ουσιαστικά, τον τρόπο ζωής του σε πολύ μεγάλο βαθμό. Άνθρωποι που τον γνώριζαν και είχαν μπει στο κελί του π. Σεραφείμ μπορούσαν να παρατηρήσουν τις ομοιότητες στην διατροφή, την ενδυμασία, την εμφάνιση, την συμπεριφορά και την άσκηση των δύο αγίων ανδρών. Η καθημερινή τροφή, λοιπόν, του π. Γεωργίου ήταν μουσκεμένα κομμάτια ψωμιού. Μόνον το Σαββατοκύριακο μαγείρευε, αλλά τι μαγείρευε; Άγρια χόρτα με λάδι. Το κομποσχοίνι ήταν συνεχώς στα χέρια του. Κάθε μέρα έκανε πεντακόσιες στρωτές μετάνοιες. Τις νύχτες αγρυπνούσε προσευχόμενος έξω από το κελί του, ακόμη κι όταν είχε τσουχτερό κρύο. Στο κελί του είχε λίγα βιβλία και στο κέντρο λίγο άχυρο, πάνω στο οποίο έκανε τις μετάνοιές του και ξάπλωνε· ο καθημερινός ύπνος του ήταν μόλις τρεις ώρες. Η περιουσία του ήταν το μοναδικό τριμμένο ράσο του, ένα ζευγάρι τρύπιες, χοντροραμμένες μπότες κι ένας ξύλινος σταυρός στον λαιμό του. Τα ‘‘απόθεματα’’ τροφής του ήταν ξερά κομμάτια ψωμί, μισοσαπισμένες πράσινες ελιές και τσάι του βουνού, μόνιμα ριγμένο μέσα σε μία χύτρα.

Αλλά ας επανέλθουμε στον νεαρό Χρήστο. Ο Χρήστος αποστρατεύτηκε και επέστρεψε στην πατρίδα του, την Κρήτη. Δεν γύρισε, όμως στο σπίτι του, αλλά μετέβη στην Μητρόπολη Κισάμου. Ένας ταπεινός μοναχός, ο π. Γερβάσιος που ζούσε ως ερημίτης στην περιοχή, ασκεί και αυτός με την σειρά του βαθιά επίδραση στην ψυχή του νεαρού θεολόγου. Αλλά δεν ήταν μόνον οι εν ζωή ασκητές. Από την χορεία των αγίων, ο όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ, αυτός ο τόσο γνωστός και αγαπητός μυστικός πατήρ του 18^ου και 19^ου αιώνα τον εντυπωσίασε τόσο πολύ με το παράδειγμά του που αποφάσισε να εκδώσει βιβλίο με τον βίο, την διδασκαλία και τα θαύματά του. Υπάρχει ένα ρητό που λέει: «Οι ήρωες και οι άγιοι αναδεικνύουν νέους ήρωες και αγίους». Αυτό ίσχυσε κατά γράμμα στην περίπτωση του τιμωμένου σήμερα γέροντα.

Ο Χρήστος δεν γύρισε, λοιπόν, στο σπίτι του, αλλά συνδέθηκε με τον μητροπολίτη Κισάμου Ειρηναίο, ο οποίος το 1965 τον χειροτόνησε διάκονο και το επόμενο έτος πρεσβύτερο. Το όνομα Σεραφείμ το έλαβε λόγω της μεγάλης του ευλάβειας προς τους δύο προαναφερθέντες ομωνύμους του αγίους, Σεραφείμ τον Δομβοΐτη και Σεραφείμ του Σάρωφ. Διακόνησε ως κληρικός την Μητρόπολη Κισάμου, ενώ το 1969 ήρθε γιά πρώτη φορά στην Λάρισα. Το 1977 μετέβη στην Γερμανία, όπου είχε γίνει μητροπολίτης ο από Κισάμου Ειρηναίος. Εν συνεχεία μετατέθηκε στην Μητρόπολη Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων. Εκεί, διακόνησε κυρίως στην κωμόπολη του Παλαμά. Το πρώτο του μέλημα ήταν να συστήσει οικοτροφείο, πράγμα που κατάφερε σύντομα αλλά με πολλούς κόπους. Προτίμησε, χαρακτηριστικά, να κοιμάται στο γραφείο της ενορίας και να μη νοικιάσει σπίτι, ώστε να διαθέτει τον μισθό του γιά την λειτουργία του οικοτροφείου. Μια φορά αρρώστησε με 40 πυρετό και ζήτησε από ενορίτη του να του δανείσει μία δραχμή γιά να αγοράσει μια ασπιρίνη… Δυστυχώς, ο αρχιμανδρίτης Σεραφείμ, όπως έχει γίνει σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις, συκοφαντήθηκε και αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την ενορία του. Μετά από δύο ενδιάμεσους σταθμούς διακονίας, ιερατικής στο χωριό Αμπελάκια και ιεραποστολικής γιά πάνω από έναν χρόνο στην ανατολική και κεντρική Αφρική, ήρθε και πάλι στην Λάρισα. Η Λάρισα έγινε η δεύτερη πατρίδα του. Εκεί έμεινε μέχρι και την οσιακή του κοίμηση, το 2008. Ανέπτυξε μεγάλη φιλανθρωπική και ιεραποστολική δραστηριότητα, η οποία όμως ποτέ δεν έβγαινε στο προσκήνιο της δημοσιότητας. Ήταν, άλλωστε, δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτός ο ιερωμένος που ζούσε μόνος του, σ᾿ ένα σπιτάκι μέσα στα χωράφια και που -σύμφωνα με μαρτυρία ευεργετηθέντα οικοτρόφου του- «φορούσε τρύπια και κομμένα παπούτσια και ήταν συνήθως ατημέλητος» θα μπορούσε να επιτελεί ένα τέτοιο μεγάλο έργο. Και όμως, αυτός ο ρακένδυτος παππούλης δικαίως αποκαλούνταν από μερικούς: ‘‘αρχιεπίσκοπος των φτωχών’’. Από τις πρώτες του προτεραιότητες στην Λάρισα ήταν η ίδρυση οικοτροφείου γιά μαθητές Γυμνασίου. Ήθελε να στεγάσει και να στηρίξει υλικά και πνευματικά τα φτωχά παιδιά των γύρω χωριών που έρχονταν στην πόλη να μάθουν γράμματα. Το οικοτροφείο του, μετά από τρία χρόνια απέκτησε μόνιμη στέγη. Σταδιακά, η μέριμνα του γέροντα Σεραφείμ επεκτάθηκε και στις ενδεείς κοινωνικές ομάδες, αλλά και στους αλλοδαπούς. Έδινε κυριολεκτικά ό, τι είχε. Γιά τον εαυτό του δεν κρατούσε τίποτε. Εκτός από την υλική βοήθεια, παρείχε και πνευματική: Βάπτισε πάνω από χίλιους αλλοδαπούς· εφοδίασε πολλούς με την Καινή Διαθήκη, λειτουργικά και άλλα βιβλία μεταφρασμένα κυρίως στα αλβανικά. Φιλοξενούσε στο σπιτάκι του αλλοδαπούς που δεν είχαν άδεια παραμονής, παρόλο που γνώριζε ότι κάποιοι τον εξαπατούσαν. Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, ίδρυσε μέχρι και βρεφονηπιακό σταθμό! Αλλά δεν ήταν μόνον οι ενδεείς ενήλικες και παιδιά αποδέκτες της μεγάλης, ανιδιοτελούς αγάπης του. Πολλοί κρατούμενοι στις φυλακές της πόλης ωφελήθηκαν ποικιλοτρόπως από τον γέροντα· μάθανε τις αλήθειες της πίστεώς μας ακούγοντας τα κηρύγματά του, συμμετείχαν στην Θεία Λειτουργία, άκουσαν τις νουθεσίες του, ενώ πολλοί αλλόθρησκοι βαπτίστηκαν. Η υλική βοήθεια που λάβανε από τα φιλάνθρωπα χέρια του περιττεύει να αναφέρουμε πόση πολλή ήταν και σε τι συνίστατο. Ο γέροντας δεν έκανε διάκριση στην εθνικότητα και το θρήσκευμα των φυλακισμένων ούτε έδινε σημασία στην βαρύτητα των παραπτωμάτων τους. Βοηθούσε όσους περισσότερους μπορούσε, ακόμη και από φυλακές άλλων πόλεων. Όσο γιά την ιεραποστολική του δράση, εκτός από τα έτη 1978-1979 που «ἰδίαις χερσί» διακόνησε τους αδελφούς της Μαύρης Ηπείρου, καθ᾿ όλην την δεκαετία του 1980 έστελνε μεγάλες αποστολές φαρμάκων, εκκλησιαστικών, σχολικών και άλλων ειδών και χρημάτων στην Καμπάλα, πρωτεύουσα της Ουγκάντα. Οι εκκλησίες αυτής της χώρας αλλά και άλλων όπως της Κένυας, του Ζαΐρ, της Γκάνας και της νεοσύστατης τότε εκκλησίας της γειτονικής Αλβανίας, δέχτηκαν επανειλημμένως την έμπρακτη αγάπη του.

Ας έλθουμε τώρα στην περιγραφή της ασκητικής του ζωής. Από το 1989 μέχρι την τελευτή του, ζούσε σε ένα σπιτάκι, χτισμένο από τον ίδιο. Ένα σπιτάκι σαν περιστερώνας, ανάμεσα στα χωράφια, λίγο παρακάτω από τις φυλακές της πόλης επί της οδού Καρδίτσης, στην ίδια οδό που βρίσκεται και το πατρικό σπίτι μας. Ακάλυπτο απ᾿ όλες τις μεριές του, εκτεθειμένο στο φοβερό κρύο και την ανυπόφορη ζέστη που χαρακτηρίζουν το κλίμα της Λάρισας, καθώς και την αυξημένη υγρασία που επικρατεί τοπικά. Το μαρτυρούμε αυτό με κάθε παρρησία, καθώς ζήσαμε στην Λάρισα γιά 25 χρόνια. Αλλά δεν είναι μόνον οι φυλακές. Σε κοντινή απόσταση βρίσκονται επίσης το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της πόλης, καθώς και το νέο κοιμητήριο. Με κέντρο το σπιτάκι του γέροντα, τα τρία αυτά δημόσια κτίρια σχηματίζουν ένα ιδιότυπο τρίγωνο, το λεγόμενο τρίγωνο του ‘‘ανθρωπίνου πόνου’’. (Στο εικονάκι που θα σας μοιράσουμε…) Στο σπιτάκι αυτό ο γέροντας δεν είχε ανεμιστήρα ή κάτι παρόμοιο· μόνο μια παλιά ξυλόσομπα γιά τον χειμώνα που δεν την άναβε παρά μόνον όταν είχε επισκέπτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπομονής: Τον Δεκέμβριο του 2001 με την μεγάλη χιονόπτωση, η θερμοκρασία άγγιζε τους -27^ο Κελσίου και ο γέροντας είπε σε κάποιον συνεργάτη του που τον επισκέφθηκε: «Απόψε πρέπει να έκανε λίγο κρύο!». Η σόμπα, βέβαια, σβηστή. Ανέπαυε το σώμα του γιά λίγες ώρες κάτω στο πάτωμα, μιμούμενος τον ασκητή π. Γεώργιο που αναφέραμε παραπάνω. Είχε ηλεκτρικό ρεύμα στο σπιτάκι του, αλλά το χρησιμοποιούσε σπάνια· μια λάμπα στο ισόγειο άναβε, πάλι όταν είχε επισκέπτες. Μια φορά ο υπάλληλος της ΔΕΗ ήρθε να καταγράψει την κατανάλωση ρεύματος και είδε ότι το ρολόι έγραφε την ίδια ένδειξη με την προηγούμενη φορά! «Απουσιάζατε, πάτερ;». Και η απάντηση του γέροντα: «Όχι»!

Νήστευε πολύ και μαγείρευε σπάνια. Την Μεγάλη Τεσσαρακοστή περνούσε μόνο με Θεία Κοινωνία, αντίδωρο και αγιασμό. Ό, τι τρόφιμα του πήγαιναν τα άφηνε γιά καιρό στην θέση που του τα πρόσφεραν. Λίγο πρόσφορο μετά την Θεία Λειτουργία ή κόλλυβα από μνημόσυνο ήταν αρκετά. Νερό, κι αυτό λίγο, έπινε από το λάστιχο της βρύσης στην αυλή, μέσα σε ό, τι δοχείο έβρισκε μπροστά του. Σκληραγωγούσε με κάθε τρόπο τον εαυτό του, ή όπως έλεγε ο ίδιος, «τον σκυλοβασάνιζε». «Ο κάθε άνθρωπος, έλεγε, θα πρέπει να αγωνίζεται σκληρά κατά των παθών. Τα πάθη να τα λιώνει, να τα σβήνει, να τα πατάει κάτω…». Μέχρι και τα δόντια του έβγαζε μόνος! Αν και δεν δεχόταν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη γιά τον εαυτό του, πάντα συμβούλευε τα πνευματικά του παιδιά να πηγαίνουν στους γιατρούς. Δεν λουζόταν ποτέ, αλλά δεν μύριζε και μερικές φορές ευωδίαζε αισθητά! Είναι αυτονόητο πως τα καινούρια ρούχα ήταν άγνωστη ποσότητα γιά τον γέροντα. Παντού και πάντοτε με παλιά, τριμμένα ράσα. Γιά τα παπούτσια δε, μιλήσαμε νωρίτερα. «Ο Χριστός μας ήταν ανυπόδητος και μονοχίτων, έτσι πρέπει να είμαστε και μεις», έλεγε. Έκρυβε με μεγάλη επιμέλεια τους προσωπικούς του αγώνες και την εσωτερική του ζωή. Τις νύχτες, «μόνος μόνῳ τῷ Θεῷ», αγρυπνούσε προσευχόμενος γιά όλους. Συμβούλευε: «Θα κοιμηθείς λίγο, θα ξυπνήσεις στις 12 τα μεσάνυχτα και θα προσευχηθείς με το κομποσχοίνι.» Και άλλοτε: «Θα νιώσετε μεγάλη χαρά και αγαλλίαση». Ως προς το θέμα της προσευχής θα καταθέσουμε και την δική μας μαρτυρία: (Με την προσευχή, παιδιά μου, μπορείτε να πετύχετε πολλά πράγματα…).

Εραστής της σιωπής και της ησυχίας, ζούσε στην κυριολεξία ως ερημίτης μέσα στον κόσμο. Οι ασκητικοί του αγώνες δεν άφηναν, βεβαίως, τον πονηρό αδιάφορο· έδινε κυριολεκτικά μάχες με τα δαιμόνια. Είπε σε συνεργάτη του: «Απόψε δεν με άφησαν καθόλου να κοιμηθώ. Ξαγρύπνησα όλη τη νύχτα σ᾿ αυτή εδώ τη γωνία», δείχνοντας το σημείο. Άλλες φορές μονολογούσε, δείχνοντας την πατρικότητά του: «Τα βάζεις με τα παιδιά μου, ε! Αν θέλεις, έλα χτύπα εμένα, όχι τα παιδιά μου».

Ευλαβούνταν ιδιαιτέρως τους αγίους ασκητές και ερημίτες, όπως οι όσιοι Παύλος ο Θηβαίος και Ονούφριος. Από τους συγχρόνους του οσιακής βιοτής πατέρες τους οσίους πλέον Παΐσιο, Πορφύριο, Ιάκωβο, τον πατριάρχη Σερβίας Παύλο και τον μητροπολίτη Σιατίστης και Σισανίου Αντώνιο. Κυρίως όμως τους οσίους Παΐσιο και Πορφύριο, τους οποίους συμβουλευόταν και στους οποίους προσευχόταν. «Εγώ, έλεγε κάθε φορά που τους επικαλέσθηκα, δέχθηκα τη βοήθειά τους». Ενώ από τον άγιο Παΐσιο ζήτησε ευλογία να μείνει πίσω από τις φυλακές της Λάρισας.

Βέβαια, και ο όσιος Παΐσιος με την σειρά του τιμούσε και αναγνώριζε την αγιότητα του γέροντα Σεραφείμ. Σε μια παρέα νέων από την Λάρισα, που τον επισκέφθηκαν στην Παναγούδα, είπε: «Γιατί έρχεστε σε μένα; Εσείς εκεί στη Λάρισα έχετε έναν άγιο άνθρωπο, τον π. Σεραφείμ». Την επόμενη φορά που οι νέοι αυτοί επισκέφθηκαν την Παναγούδα ανέφεραν στον γέροντα Παΐσιο ότι δεν υπάρχει κανένας π. Σεραφείμ στις ενορίες της Λάρισας. Βέβαια ο π. Σεραφείμ δεν είχε δική του ενορία, αλλά πήγαινε σε χωριά και όπου αλλού τον έστελνε η Ιερά Μητρόπολη Λαρίσης, γιατί ήταν ιεροκήρυκας. Ο γέροντας Παΐσιος απάντησε: «Εκεί είναι, αλλά κρύβεται σαν τον λαγό πίσω από τους θάμνους, ψάξτε λίγο και θα τον βρείτε».

Ο γέροντας έτρεφε μεγάλη ευλάβεια γιά το Άγιον Όρος και έλεγε: «Αυτά που κάνουμε εμείς εδώ κηρύγματα, φιλανθρωπίες… είναι γιά τα νήπια. Το Άγιο Όρος είναι το Πανεπιστήμιο. Εκεί οι μοναχοί δεν κόβουν τα πάθη, αλλά γνωρίζουν μεθόδους που ξεριζώνουν τα πάθη μια γιά πάντα. Ο μοναχός πρέπει να κάθεται στο κελί του κι ας μην κάνει πολλά πνευματικά. Εάν ο μοναχός βγαίνει έξω στον κόσμο, δεν κάνει καμιά προκοπή».

Η ιερωσύνη γιά τον γέροντα ήταν το σπουδαιότερο έργο επάνω στην γη. Γι᾿ αυτήν σπούδασε την θεολογική επιστήμη. Πήγαινε πολύ νωρίς στον ναό. Μέσα στην ακολουθία κινούνταν αργά και με πολλή ευλάβεια. Λειτουργούσε ήρεμα και κατανυκτικά, απαγγέλοντας τις ιερατικές εκφωνήσεις με σιγανή φωνή. Ήθελε απόλυτη ησυχία και σιωπή μέσα στον ναό κατά την διάρκεια της θείας λατρείας, διότι πίστευε ότι μέσω της σιωπής λατρεύεται απερίσπαστα ο άγιος Τριαδικός Θεός. Συμβούλευε τους ιερείς ως προς την σοβαρότητα, την ευλάβεια και την ιεροπρέπεια κατά την τέλεση των καθηκόντων τους. Ο νους τους να είναι απερίσπαστος και αυτοσυγκεντρωμένος. Να κρατούν στα χέρια τους την ‘‘φυλλάδα’’ της Θείας Λειτουργίας ως το ανώτερο δημιούργημα του ανθρωπίνου πνεύματος. Να υπακούν και να σέβονται την παράδοση της Εκκλησίας, μακριά από νεωτερισμούς. Να μην περιορίζονται στην τέλεση των μυστηρίων και των ακολουθιών. Να προσεύχονται και να αγρυπνούν. Να μελετούν το Ευαγγέλιο, να κάνουν γενικότερα θεωρητική ζωή. Με αυτόν τον τρόπο θα ελκύουν τον λαό. Εδώ να πούμε, σεβαστοί μου πατέρες και αγαπητοί μου αδελφοί, ότι ο λόγος του γέροντα Σεραφείμ είναι περισσότερο από ποτέ επίκαιρος. Και μάλιστα, όχι μόνον ο κλήρος αλλά και ο λαός χρειάζεται αυτήν την στροφή προς τα έσω, την σιωπή, την μόνωση, την άσκηση, την προσευχή. Κατά παρόμοιο τρόπο ο σεβαστός Γέροντάς μας στην δική του ομιλία πριν από δύο εβδομάδες είχε πει πολύ σύντομα, αλλά περιεκτικά και εννοώντας όλα τα παραπάνω, ότι η Εκκλησία πολύ λίγο ωφελήθηκε από την εξωστρέφεια των τελευταίων χρόνων.

Ως πνευματικός ο γέροντας χαρακτηριζόταν από μεγάλη επιείκεια. Πάντα τόνιζε την σημασία του πνευματικού αγώνα του πιστού και στενοχωριόταν όταν διαπίστωνε πνευματική στασιμότητα. Συνιστούσε την συχνή Θεία Κοινωνία, ιδίως γιά τους πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα. Τόνιζε ότι το Σώμα και το Αίμα του Χριστού μεταμορφώνει όλον τον άνθρωπο, αναζωογονεί την ψυχή και το σώμα, ανανεώνει τα κύτταρά του. Το ότι καθοδήγησε και παρηγόρησε χιλιάδες ψυχών, είναι ευκόλως εννοούμενο αλλά μη παραλειπόμενο.

Αν υπάρχει κάτι που ήταν το σήμα κατατεθέν του γέροντα Σεραφείμ, αυτό ήταν οι ‘‘παραξενιές’’ του· παραξενιές που υιοθετούσε γιά να θολώσει τα νερά και να κρύβει τον πνευματικό του πλούτο. Διότι ήταν φυσικό με αυτήν την ζωή που έκανε να αποκτήσει φήμη εν ζωή αγίου. «Κακό πράγμα, έλεγε να σου βγει το όνομα ότι είσαι πνευματικός. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη παγίδα του διαβόλου γιά έναν ιερέα από την τιμή». Έτσι εξηγούνταν τα αχτένιστα μαλλιά, τα παλιά, βρώμικα ρούχα, τα τρύπια παπούτσια, τα άμφια διαφορετικού χρώματος που συνήθιζε να φοράει στις ιερές ακολουθίες. Να πούμε και άλλα παραδείγματα; Το ότι άφησε σε προσκύνημα στο Άγιον Όρος τον συνοδό του και γύρισε πίσω μόνος· το ότι πέταξε αμέσως καινούριο ζευγάρι παπουτσιών που του προσέφερε μία κυρία στην αυλή του σπιτιού του. Αλλά η τελευταία εκδήλωση σαλότητας που θα σας παραθέσουμε, νομίζουμε πως είναι η πλέον αντιπροσωπευτική: Ιεροψάλτης πήρε τον γέροντα από το σπιτάκι του με το αυτοκίνητο. Στην πόλη σταμάτησε γιά μια προσωπική του δουλειά και επιστρέφοντας στο αυτοκίνητο, τι αντίκρυσε; Τον γέροντα να έχει βάλει τα πόδια του στο ταμπλό του αυτοκινήτου, με ανοιχτή την πόρτα του συνοδηγού και οι άνθρωποι να στέκονται και να τον κοιτούν. Μάλλον ήταν η απάντηση του γέροντα στον ίδιο, γιατί ο συγκεκριμένος ιεροψάλτης επαινούσε την ασκητική του βιοτή.

Κατά την γνώμη μας, πάντως, η πιο μεγάλη ‘‘παραξενιά’’ του γέροντα Σεραφείμ ήτανε άλλη: Αυτός ο άνθρωπος με το ατημέλητο παρουσιαστικό και το κοντό ανάστημα, που φαινόταν απλησίαστος και ακοινώνητος, ήταν ένας πολύ μορφωμένος κληρικός, με σημαντικό συγγραφικό έργο. Σχεδόν πενήντα βιβλία συνέγραψε, στην πλειοψηφία τους μικρά σε μέγεθος, σε απλό και εύληπτο λόγο, όπως είπαμε και στην αρχή της ομιλίας μας· βιβλία που έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο στην πνευματική ωφέλεια των Λαρισαίων, και όχι μόνο, πιστεύουμε. Αυτός ο άνθρωπος, επίσης, πριν ξεκινήσει να μιλάει στο εκκλησίασμα, αναρωτιόσουν, αν δεν τον ήξερες, τι θα μπορούσε να πει. Κι όμως, όταν άνοιγε το στόμα του και μιλούσε, χρειαζόσουν χρόνο ώστε να ξεπεράσεις τον θαυμασμό και την απορία που σου προκαλούσε ο λόγος του. Και γι᾿ αυτό σας μαρτυρούμε «μετά λόγου γνώσεως», διότι την Τετάρτη 7 Νοεμβρίου 2007 ακούσαμε τον γέροντα να κηρύττει, κοιτάζοντας συνεχώς μπροστά και επάνω και, εννοείται, χωρίς κείμενο. Εκείνο που δεν ήταν καθόλου παράξενο, όμως, ήταν το ότι στο πρόσωπο του γέροντα μπορούσε κανείς να διακρίνει εύκολα τον άνθρωπο που κατανόησε την αγάπη του Θεού προς το πρόσωπό του και ανταποκρίθηκε σε αυτήν, αγαπώντας με απαθές πάθος τον Θεό, την Αυτοαγάπη, αλλά και την εικόνα του, τον άνθρωπο, εκπληρώνοντας τον λόγο του αββά Απολλώ: «Εἶδες τόν ἀδελφόν σου; Εἶδες Κύριον τόν Θεόν σου!».

Θα θέλαμε να τελειώσουμε την σημερινή ομιλία μας με τον ίδιο τρόπο με τον οποίον ξεκινήσαμε· ακούγοντας τον άγιο Πορφύριο τον Καυσοκαλυβίτη που ο γέροντας Σεραφείμ τόσο ευλαβούνταν, να μας μιλάει με την σειρά του, με απερίγραπτη γλυκύτητα, γιά την αγάπη του Χριστού:

«Από αυτήν την ημέρα και εις το εξής, από αυτήν την ώρα, από αυτό το λεπτό ας αγαπήσουμε τον Θεό υπεράνω όλων», όπως μας προτρέπει ο άγιος Γερμανός της Αλάσκας. Αμήν. Καλά Χριστούγεννα, αδελφοί μου.

Ομιλία του Γέροντα που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2022, στα πλαίσια της σειράς ομιλιών «Εσπερινά Κηρύγματα» στον Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Γιαννιτσών, με αφορμή την μνήμη της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας.

«Από τα Άγια των Αγίων στο σπήλαιο της Βηθλεέμ: Ένα ταξίδι στον χρόνο, στον τόπο και στον τρόπο». Ομιλία του Γέροντα που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια των Ακαδημαϊκών και Πνευματικὠν Διαλόγων την Κυριακή 27 Νοεμβρίου 2022, μετά από την ευγενή πρόσκληση του υπευθύνου των Ακαδημαϊκών Διαλόγων, πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου κυρίου Σωσιπάτρου Πιτούλια, με την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας, Κυρίου κ. Παντελεήμονος. Μία ομιλία-ωδή προς το πάνσεπτο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Μέσα από ύμνους που ψάλλονται κατά την διάρκεια της εορτής των Εισοδίων της στα Άγια των Αγίων, εμβαθύνουμε στο νόημα της εορτής και παράλληλα, ταξιδεύοντας με το μεγάλο καράβι που λέγεται Εκκλησία, εισοδεύουμε στην μητρόπολη των εορτών, τα Χριστούγεννα.

«Ο Νήφων, ο Παλαμάς & η Σκήτη μας – Κλίμαξ προς ουρανόν». Ομιλία του Γέροντα στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης που εκφωνήθηκε την Δ΄ Κυριακή των Νηστειών, στις 3 Απριλίου 2022, μετά από την ευγενή πρόσκληση του Προϊσταμένου του Ναού, πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου Δαμασκηνού και με τις ευλογίες του Παναγιωτάτου Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Κυρίου κ. Ανθίμου & του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας, Κυρίου κ. Παντελεήμονος. Τι κοινό έχουν τα πρόσωπα του οσίου Ιωάννου του Σιναΐτου -που τιμούμε κάθε χρόνο κατά την Δ΄ Κυριακή της αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής- και του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά; Ποια η σχέση του τελευταίου με τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Νήφωνα και την Βέροια; Μία απεικόνιση, με ποιητικό τρόπο, δύο κλιμάκων, της οριζόντιας και της κάθετης, δηλαδή του σταυρού, αλλά και η παρουσίαση ενός πρωτότυπου ιστορικού δεδομένου από την ζωή του μεγάλου θεολόγου της Εκκλησίας μας.

Ακούστε την ομιλία:

Ομιλία του Γέροντος Πορφυρίου που εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Καλαμαριάς, την Β’ Κυριακή των Νηστειών, 20 Μαρτίου 2022

”…Ρασσοφόροι λοιπόν στην ελληνική κοινωνία σήμερα είναι οι μοναχοί και οι κληρικοί κάθε βαθμού. Ο κόσμος μάς θεωρεί το ίδιο. «Φοράτε τα ίδια ρούχα, είστε το ίδιο» λένε συχνά…” Ισχύει; Μία ομιλία του Γέροντος Πορφυρίου Προδρομίτη, η οποία εκφωνήθηκε την Κυριακή, 1 Νοεμβρίου 2020 και ώρα 19.00 στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίων Αποστόλων Πέτρου & Παύλου Βεροίας. Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της σειράς ομιλιών «Ακαδημαϊκοί Διάλογοι» που διοργανώνει κατ᾿ έτος η Ιερά Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης & Καμπανίας. Σκοπός της είναι να αναδείξει την προέλευση του ράσσου, να παρουσιάσει τα ενδύματα των ρασσοφόρων και να τονίσει κάποιες από τις διαφορές μεταξύ κληρικών και μοναχών.

Πορφύριος Προδρομίτης, Ι. Ναός Θείας Ἀναλήψεως. Κατερίνη. Κυριακή, 14 Ιανουαρίου 2024.

Συνοδεύοντας το λείψανο του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, «Προδρομική έξοδος».

(Η Ομιλία πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο της Θείας Αναλήψεως Κατερίνης, όπου μεταφέραμε με τον π. Αιμιλιανό και τον Αναγνώστη κ. Χρήστο Σόφκο, το Λείψανο του Τιμίου Προδρόμου, την Κυριακή 14 Ιανουαρίου 2024, στις 6.00 μ.μ. Ακροατήριο περί τα 400 άτομα. Ύστερα από πρόσκληση του Αγίου Πρωτοσυγκέλλου π. Βαρνάβα Λεοντιάδη. Κατά την εκφώνηση της Ομιλίας έγιναν ελάχιστες αλλαγές. )

Άγιε Πρωτοσύγκελλε, αγαπητέ μας πάτερ Βαρνάβα, Σεβαστοί μου πατέρες, άρχοντες του τόπου πρώην και νυν, αγαπητοί μου αδελφοί και αδελφές,

Είπαμε απόψε να κάνουμε μία έξοδο, έναν περίπατο,  μία «Προδρομική έξοδο», εδώ κοντά στο Μοναστήρι μας, και από τα Πιέρια να ρίξουμε ένα ντρασκίλι, όπως θα έλεγαν οι εντόπιοι, και να ρθούμε στην Πιερία, στην ωραία μας Κατερίνη. Από την βόρεια πλευρά του βουνού περάσαμε στην νότια, και ήρθαμε, συνοδεύοντας το Τίμιο Λείψανο του Αγίου Ιωάννη, του Προδρόμου και Βαπτιστή του Κυρίου μας. Ήρθαμε να κάνουμε μία εσπερινή επίσκεψη, μία βεγγέρα απογευματινή, εδώ στην Κατερίνη, συνοδεύοντας του Άγγελο της ερήμου, ώστε να ξεκινήσει η χρονιά με την ευλογία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου και Βαπτιστή του Κυρίου μας.

Στο Συναξάριον της 7^ης Ιανουαρίου, διαβάζουμε:

Τῇ Ζ΄ τοῦ αὐτοῦ μηνός, Ἡ Σύναξις τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Προφήτου, Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου. Συνέδραμε δὲ καὶ ἡ τῆς παντίμου καὶ ἁγίας αὐτοῦ Χειρὸς πρὸς τὴν Βασιλεύουσαν μετένεξις ἐξ Ἀντιοχείας, κατά τό ἔτος 957, από τον διάκονο Ιώβ.

Στους αγιορειτικούς Συναξαριστές, αναφέρεται και η μεταφορά την τιμίας δεξιάς του Προδρόμου στην αγιορειτική Μονή Διονυσίου, από την Βασιλεύουσα Κωνσταντινούπολη.

Και σήμερα, λοιπόν, Κυριακή, 14^η Ιανουαρίου 2024, την ημέρα που αποδώσαμε την μεγάλη δεσποτική εορτή των Θεοφανείων, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σας, συνεπικουρούντος του αγίου Πρωτοσυγκέλλου του, αγαπητού μας πατρός Βαρνάβα, σκέφτηκε, γιά αυτήν την ημέρα, να Σάς μεταφέρουμε το ιερό λείψανο του Τιμίου Προδρόμου, που θησαυρίζεται στην Μονή μας αλλά και είναι ευλογίας δώρημα της αγιορειτικής Μονής του Οσίου Διονυσίου του Τραπεζούντιου. Είναι ένα τεμάχιο από το δεξί χέρι του Βαπτιστού του Κυρίου, που η αγιορειτική Μονή Διονυσίου δώρισε στην Μονή του Προδρόμου Πιερίων Ημαθίας, ύστερα από μία καταστροφική πυρκαγιά.

Πώς συνδυάζονται οι άγιοι;

Έτσι, ο χρονογράφος του μέλλοντος θα αναφέρει μαζί με τις υπόλοιπες μνήμες, στο Συναξάρι της ημέρας αυτής: «Τῇ αυτῇ ἡμέρᾳ, 14ῃ Ιανουαρίου μηνός, ἡ προσκύνησις τοῦ ἱερού λειψάνου τοῦ Τιμίου Προδρόμου, μετενεχθέντος ἐνταῦθα, ἐν Κατερίνῃ, ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου-Σκήτη Βερροίας.»

Ήλθε, δηλαδή, στην πόλη της Κατερίνης ο Τίμιος Πρόδρομος, να αγιάσει την πόλη και να ευλογήσει τον λαό του Θεού που θα αξιωθεί να προσκυνήσει.

Όπως φανερώνουν τα Συναξάρια, τέτοια γεγονότα συνηθίζονται στην ζωή της αγίας Εκκλησίας μας. Και τα οφέλη και οι ευλογίες είναι πολλές και μεγάλες.

Ξεκινώντας την Ομιλία μας, θα επικαλεσθούμε νοερά την ευχή του αγίου επιχωρίου Αρχιερέως Σας, αγαπητού μας, του δικού μας θα έλεγα Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Κίτρους, Πλαταμώνος, και Κατερίνης, και θα προσθέσω και Πέτρας, πατρός Γεωργίου, και θα Σάς μεταφέρουμε τις πατρικές ευλογίες του δικού μας Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κυρίου Παντελεήμονος, ο οποίος ολοθύμως ευλόγησε την παρουσία μας απόψε κοντά Σας. Πριν από λίγον καιρό εξάλλου και ο ίδιος ο δεσπότης μας ήρθε κοντά Σας, φέρνοντας και το τίμιο λείψανο του Αγίου μεγαλομάρτυρα Δημητρίου.

Σήμερα, θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στην Ομιλία μας στους αγίους της ημέρας, τόσο αυτής που τελείωσε, της 14^ης δηλαδή Ιανουαρίου όσο και της 15^ης Ιανουαρίου. Έχουν τόσα ωραία νοήματα οι ημέρες αυτές και οι άγιοι. Ποιόν να πρωτοαναφέρουμε; Τους οσιομάρτυρες της ερήμου Σινά και Ραϊθούς; Τόν Άγιο Σάββα, το βασιλόπουλο που έγινε κτίτορας σε ένα αγιορείτικο μοναστήρι, στο Χιλιανδάρι, και στην συνέχεια αρχιεπίσκοπος Σερβίας; ή Την Αγία Νίνα την Ισαπόστολο στην Γεωργία, που ήταν και εξαδέλφη του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωρίου; Ή να αναφερθούμε στους αυριανούς αγίους, τον Όσιο Ιωάννη τον Καλυβίτη, τον τόσο αγαπητό σε όλους μας, ή και στον Άγιο Παύλο τον Θηβαίο; Μόνο ένα περιστατικό θα Σάς αναφέρω από τον Βίο του Αγίου Παύλου του Θηβαίου, που αναφέρεται σε ένα πολύ συνηθισμένο γεγονός.

Γράφει, λοιπόν, το Συναξάρι του, ότι ο σύζυγος της αδερφής του επιβουλεύονταν τον Παύλο και ήθελε να τον πάρει την περιουσία. Και τί έκανε ο Όσιος; Άρχισε μήπως τις διενέξεις, τις φασαρίες και τα δικαστήρια; Όχι, βέβαια. Το θεώρησε ευλογία του Θεού, γιά να φύγει μία ώρα αρχύτερα στην έρημο και να γίνει μοναχός. Τους παράτησε τότε, και την περιουσία και τους ίδιους, και έφυγε γιά να εκπληρώσει τον πόθο του και να αφιερωθεί στον Κύριο. Δεν ασχολήθηκε καθόλου με τα γήϊνά, τα θεώρησε επουσιώδη, γιατί στόχος του ήταν να κερδίσει τον Θεό. Πόσα χρόνια επίγειας ζωής έζησε; Εκατόν δεκατρία, τον συνάντησε μάλιστα και ο Μέγας Αντώνιος, που θα εορτάσουμε μεθαύριο την μνήμη του. Δεκαπέντε χρονών έφυγε στην Έρημο ο Όσιος Παύλος ο Θηβαίος, εκατόν δεκατρία χρόνια έζησε.

Αλλά ας αφήσουμε τους Οσίους των ημερών, και ας μιλήσουμε γιά τον αρχηγέτη, τον πρώτο Μοναχό, τον προστάτη των Μοναχών αλλά και κήρυκα της μετάνοιας γιά όλους μας.

Εφόσον, λοιπόν, ακόμα είμαστε μέσα στο εορταστικό χρώμα των Θεοφανείων και του Τιμίου Προδρόμου-μόλις πριν λίγο τελείωσε η Εννάτη Ώρα των Εορτών αυτών- ας πούμε λίγες σκέψεις, εδώ, μαζί, γιά αυτά, γιά τα γεγονότα και γιά τα πρόσωπα.

Από τον βίο του Ιωάννη, υιού Ζαχαρίου, θα μνημονεύσουμε δύο καταστάσεις: Το σκίρτημα στην γαστέρα της αγίας Ελισσάβετ, και την αφή της ακηράτου κορυφής του Δεσπότου Χριστού, στην Βάπτιση του Ιορδάνη.

Με το ένα γεγονός εισήλθε ο Ιωάννης στην ιστορία. Με το άλλο, τελειώνει η επίγεια ιστορία του. Σε λίγες ημέρες μετά την βάπτιση, θα τον συλλάβουν και θα τον στείλουν στον Άδη, γιά να συνεχίσει και εκεί το κήρυγμα του Σωτήρος. Αυτό εξάλλου αναφέρεται και στο Απολυτίκιον της ημέρας: «Ὅθεν τῆς ἀληθείας ὑπεραθλήσας, χαίρων, εὐηγγελίσω καί τοῖς ἐν Ἅδῃ, Θεόν φανερωθέντα ἐν σαρκί».

Ο Χριστός, και στις δύο δημόσιες εμφανίσεις του στον κόσμο, θα ξεκινήσει από την έρημο. Στην έρημο της Βηθλεέμ, έξω από την πόλη, το σπήλαιο της Γεννήσεως. Να μην το ξεχνάμε, αλλά και να το τονίζουμε ότι αυτή είναι η δεύτερη Γέννηση του Κυρίου μας. Η πρώτη Γέννηση συνέβη εκ του Πατρός, άνευ μητρός, προ αιώνων. Και τώρα εορτάσαμε την δεύτερη Γέννηση, την εκ Μητρός άνευ Πατρός, εν χρόνῳ και εν τόπῳ-συγκεκριμένο και αδιαμφισβήτητο γεγονός. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ως Υιός γεννάται εκ του Πατρός αενάως και εκ μητρός εν χρόνῳ. Αυτά είναι δόγματα της αγίας Εκκλησίας μας.

Στην έρημο του Ιορδάνη η Βάπτιση. Ο Ιωάννης εξέρχεται από την ζωή, ο Κύριος εξέρχεται στον δημόσιο βίο του. Στα τριάντα τους έτη και οι δύο, δευτεροεξάδελφοι, κατά την βιολογική τους συγγένεια. Και όταν συμπληρώνεται το κήρυγμα του Ιωάννη ο οποίος και οδηγείται στην φυλακή και τον μαρτυρικό θάνατο, τότε εξέρχεται στο κήρυγμα ο Ιησούς, αφού περάσει βέβαια σαράντα μέρες στην Έρξημο, όπου αντιμετώπισε τους τρεις πειρασμούς του Σατανά. Δεν γίνεται δύο προφήτες να μιλούν στον λαό. Ο ένας εξέρχεται από την ζωή και ο άλλος εξέρχεται στο δημόσιο κήρυγμα. Ο Λουκάς  διατηρεί μια καινοτομία. Στο 3:20 μας πληροφορεί ότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έχει συλληφθεί και αμέσως μετά ακολουθεί η αφήγηση της βάπτισης του Ιησού.

Ας πάρουμε, λοιπόν, με την σειρά τα πράγματα.

Και οι δύο, Ιωάννης και Ιησούς, γεννήθηκαν με προφητεία του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Ο αρχιερέας Ζαχαρίας (=αυτός που θυμάται τον Θεό) δέχθηκε το μήνυμα από τον αρχάγγελο Γαβριήλ (Λκ 1, 11), μέσα στο ιερό Βήμα, στον ναό του Σολομώντος, εν ώρᾳ λατρείας. Κώφευσε ο Ζαχαρίας, γιατί θα γεννηθεί η φωνή του Λόγου.

Ο Άγιος ένδοξος απόστολος και ευαγγελιστής Λουκάς, ήδη στο πρώτο κεφάλαιο στο ευαγγέλιό του αναφέρεται ακριβώς, με την αναλυτική και χαρμόσυνη διάθεση που τον διακρίνει, σε όσα συνέβησαν γιά την έλευση του Ιωάννη στον κόσμο. (Λκ 1, 1-25, σε όλο το κεφάλαιο). Γενικά είναι γνωστή η διήγηση στο άγιο ευαγγέλιο. Θα επιμείνουμε λίγο στον Ιωάννη.

«¹² καὶ ἐταράχθη Ζαχαρίας ἰδών, καὶ φόβος ἐπέπεσεν ἐπ’ αὐτόν. ¹³ εἶπε δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ ἄγγελος· Μὴ φοβοῦ, Ζαχαρία· διότι εἰσηκούσθη ἡ δέησίς σου, καὶ ἡ γυνή σου Ἐλισάβετ γεννήσει υἱόν σοι, καὶ καλέσεις τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰωάννην· ¹⁴ καὶ ἔσται χαρά σοι καὶ ἀγαλλίασις, καὶ πολλοὶ ἐπὶ τῇ γενέσει αὐτοῦ χαρήσονται. ¹⁵ ἔσται γὰρ μέγας ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, καὶ οἶνον καὶ σίκερα οὐ μὴ πίῃ, καὶ Πνεύματος ἁγίου πλησθήσεται ἔτι ἐκ κοιλίας μητρὸς αὐτοῦ, ¹⁶ καὶ πολλοὺς τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐπιστρέψει ἐπὶ Κύριον τὸν Θεὸν αὐτῶν. ¹⁷καὶ αὐτὸς προελεύσεται ἐνώπιον αὐτοῦ ἐν πνεύματι καὶ δυνάμει Ἠλίου, ἐπιστρέψαι καρδίας πατέρων ἐπὶ τέκνα καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δικαίων, ἑτοιμάσαι Κυρίῳ λαὸν κατεσκευασμένον. ¹⁸ καὶ εἶπε Ζαχαρίας πρὸς τὸν ἄγγελον· Κατὰ τί γνώσομαι τοῦτο; ἐγὼ γάρ εἰμι πρεσβύτης καὶ ἡ γυνή μου προβεβηκυῖα ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτῆς. ¹⁹ καὶ ἀποκριθεὶς ὁ ἄγγελος εἶπεν αὐτῷ· Ἐγώ εἰμι Γαβριὴλ ὁ παρεστηκὼς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπεστάλην λαλῆσαι πρός σε καὶ εὐαγγελίσασθαί σοι ταῦτα. ²⁰ καὶ ἰδοὺ ἔσῃ σιωπῶν καὶ μὴ δυνάμενος λαλῆσαι ἄχρι ἧς ἡμέρας γένηται ταῦτα, ἀνθ’ ὧν οὐκ ἐπίστευσας τοῖς λόγοις μου, οἵτινες πληρωθήσονται εἰς τὸν καιρὸν αὐτῶν.»

(Λκ 1, 39-49,56) Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, ἀναστάσα Μαριάμ ἐπορεύθη εἰς τήν ὀρεινήν μετά σπουδῆς, εἰς πόλιν Ἰούδα, καί εἰσῆλθεν εἰς τόν οἶκον Ζαχαρίου, καί ἠσπάσατο τήν Ἐλισάβετ. Καί ἐγένετο ὡς ἤκουσεν ἡ Ἐλισάβετ τόν ἀσπασμόν τῆς Μαρίας, ἐσκίρτησε τό βρέφος ἐν τή κοιλία αὐτῆς, καί ἐπλήσθη Πνεύματος Ἁγίου ἡ Ἐλισάβετ, καί ἀνεφώνησε φωνή μεγάλη, καί εἶπεν, Εὐλογημένη σύ ἐν γυναιξί, καί εὐλογημένος ὁ καρπός τῆς κοιλίας σου, καί πόθεν μοί τοῦτο, ἴνα ἔλθη ἡ μήτηρ τοῦ Κυρίου μου πρός μέ; ἰδού γάρ, ὡς ἐγένετο ἡ φωνή τοῦ ἀσπασμοῦ σου εἰς τά ὦτα μου, ἐσκίρτησε τό βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει ἐν τή κοιλία μου. Καί μακαρία ἡ πιστεύσασα, ὅτι ἔσται τελείωσις τοῖς λελαλημένοις αὐτή παρά Κυρίου. (στχ. 41-45).

Καί εἶπε Μαριάμ, Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τόν Κύριον, καί ἠγαλλίασε τό πνεῦμα μου ἐπί τῷ Θεῶ τῷ σωτήρι μου, ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπί τήv ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ. Ἰδού γάρ, ἀπό τοῦ νῦν μακαριούσι μέ πᾶσαι αἵ γενεαί. Ὅτι ἐποίησε μοί μεγαλεία ὁ δυνατός, καί ἅγιοv τό ὄνομα αὐτοῦ. Ἔμεινε δέ Μαριάμ σύν αὐτή ὡσεί μήνας τρεῖς, καί ὑπέστρεψεν εἰς τόν οἶκοv αὐτῆς.

Η στιγμή που συναντήθηκαν οι δύο έγκυες και κυοφορούσες, η Ελισάβετ και η Μαρία, που ήταν και πρωτεξαδέλφες, συνέβη κάτι συγκλονιστικό. «Ἐσκίρτησε τό βρέφος ἐν ἀγαλλιάσει». Αυτό το συγκλονιστικό βίωμα του έμβρυου που θά λάβει το όνομα Ιωάννης, θα το ζήσει και πάλι σε ηλικία τριάντα πλέον ετών ο Ιωάννης, όταν θα αναγκαστεί να ακουμπήσει «την ακήρατον κορυφήν του δεσπότου».

Λέγαμε γιά το έμβρυο Ιωάννη. Αυτό συμβαίνει προφανώς και σε κάθε ανθρώπινο έμβρυο. Δηλαδή, από την στιγμή της άκρας συλλήψεώς του, κάθε ανθρώπινο έμβρυο, είναι προικισμένο από την Παναγία Τριάδα με χαρίσματα, όπως ο Ιωάννης. Και με αυτά τα χαρίσματα γεννιέται ο κάθε άνθρωπος και αυτά τα χαρίσματα είναι ο πλούτος του και καλείται να τα δικαιώσει μετά την γέννησή του, στα χρόνια της επίγειας ζωής του.

Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόση ευθύνη έχουν οι μητέρες απέναντι στα έμβρυα, στους δυνάμει ανθρώπους που κυοφορούν.

Ο μακαριστός και όσιος πλέον Παΐσιος ο Αγιορείτης έλεγε ότι ο Θεός σε τρία έμβρυα έδωσε το χάρισμα της ιατρικής γιά να εφεύρουν τον καρκίνο, αλλά αυτοί οι τρεις δυνάμει άνθρωποι δεν είδαν ποτέ το φως της ζωής, γιά τον γνωστό λόγο.

Εσκίρτησε λοιπόν ο έμβρυος Ιωάννης και προσκύνησε εν αγαλλιάσει τον έμβρυο Ιησού. Και τότε η Κυρία Θεοτόκος απήγγειλε έναν εξαίρετο ύμνο.

Λένε συνήθως οι θεολογούντες και οι ιεροκήρυκες ότι η Παναγία δεν μιλάει σχεδόν καθόλου στο άγιο Ευαγγέλιο. Μένει στην σιωπή και «συνετήρει» τα ρήματα του Ιησού «εν τῇ καρδίᾳ αυτής». Τους διαφεύγει αυτός ο θαυμάσιος ύμνος που απήγγειλε η Παναγία μας, και ψάλλεται σε κάθε ορθρινή μας Ακολουθία. Και ποιός είναι αυτός ο ύμνος;

Μάς τον διέσωσε ο Λουκάς: «Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον καὶ ἠγαλλίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτῆρι μου. Ὅτι ἐπέβλεψεν ἐπὶ τὴν ταπείνωσιν τῆς δούλης Αὐτοῦ· ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσί με πᾶσαι αἱ γενεαί. Ὅτι ἐποίησέ μοι μεγαλεῖα ὁ δυνατὸς καὶ ἅγιον τὸ ὄνομα Αὐτοῦ, καὶ τὸ ἔλεος Αὐτοῦ εἰς γενεὰν καὶ γενεὰν τοῖς φοβουμένοις Αὐτόν.Ἐποίησε κράτος ἐν βραχίονι Αὐτοῦ, διεσκόρπισεν ὑπερηφάνους διανοίᾳ καρδίας αὐτῶν.Καθεῖλε δυνάστας ἀπὸ θρόνων καὶ ὕψωσε ταπεινούς· πεινῶντας ἐνέπλησεν ἀγαθῶν καὶ πλουτοῦντας ἐξαπέστειλε κενούς. Ἀντελάβετο Ἰσραὴλ παιδὸς Αὐτοῦ, μνησθῆναι ἐλέους, καθὼς ἐλάλησε πρὸς τοὺς πατέρας ἡμῶν, τῷ Ἀβραάμ καὶ τῷ σπέρματι Αὐτοῦ ἕως αἰῶνος.» (Λουκ. α’ 46-55).

Με τον ύμνο αυτόν, αυτήν την καρδιακή της προσευχή, η Παναγία εκφράζει την αγαλλίασή της, κάνοντας υπακοή στον αρχάγγελο Γαβριήλ και στο πατρικό θέλημα.

 Με τον ύμνο αυτόν η Κυρία Θεοτόκος καθίσταται η πρώτη υμνολόγος και υμνογράφος μέσα στο Άγιο Ευαγγέλιο αλλά και στην Αγία Εκκλησία μας. Ο αρχιερέας και προφήτης Ζαχαρίας θα ψάλει τον δικό του ύμνο, την Εννάτη Ωδή, όταν θα γεννηθεί ο Ιωάννης, μετά από τρεις ολόκληρους μήνες από τον ύμνο της Παναγίας μας.

Υπάρχει πιό πλήρης θεολογικά ύμνος; Ε, λοιπόν, η Κυρία Θεοτόκος έγκυος θεολογεί, γιά να γεννήσει τον Θεόν Λόγον, τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του τεκεῖν αὐτήν.

Και ερχόμαστε στην Βάπτιση του Κυρίου.

Αυτήν την συνάφεια τους σκιρτήματος της κυοφορίας και της Βαπτίσεως, την εμπνεόμαστε από ένα άλλο τροπάριο, του υμνογράφου αγίου Ανατολίου: Δόξα… Καὶ νῦν…Ἦχος πλ. δ΄. Ἀνατολίου. «Ἰωάννη Βαπτιστά, ὁ ἐν μήτρᾳ γνωρίσας με τὸν ἀμνόν, ἐν ποταμῷ μοι διακόνησον, μετ΄ Ἀγγέλων μοι λειτούργησον· ἐκτείνας ἅψαι τῇ παλάμῃ, τῆς κορυφῆς μου τῆς ἀχράντου· καὶ ὅταν  ἵδῃς τὰ ὄρη τρέμοντα, καὶ τὸν Ἰορδάνην ἐπαναστραφέντα, σὺν τούτοις βόησον· Ὁ σαρκωθεὶς ἐκ Παρθένου, εἰς ἡμῶν σωτηρίαν, Κύριε δόξα σοι.» (2 Ιανουαρίου, Δοξαστικό Αποστίχων Αίνων)

Άλλο φρικτό γεγονός η Βάπτιση στον Ιορδάνη, όπου και πάλι πρωτοστατούν οι δύο αυτοί άνδρες, ο Ιωάννης και ο Ιησούς, που τα ονόματά τους τα έλαβαν παρά Θεού, πριν ακόμα γεννηθούν, στην κοιλία των μητέρων τους.

Το ιστορικό γεγονός είναι γνωστό και μαρτυρείται από όλους τους αγίους ευαγγελιστές: οι εκδοχές του βαπτίσματος είναι: Μτ. 3:13-17, Μκ. 1:9-11, Λκ. 3:21-22, Ιω. 1:29-34.

Θα μπορούσαμε να σχολιάσουμε πολλά σημεία από το γεγονός αυτό και να βγάλουμε πολλά ανάλογα νοήματα. Εμείς θα μείνουμε στο αίσθημα με το οποίο και ο Ιωάννης αλλά και ο Ιορδάνης, ο άνθρωπος και ο ποταμός, αισθάνθηκαν όταν πλησίασε ο Ιησούς εν τοις ρείθροις του Ιορδάνου.

Όλα τα τροπάρια της εορτής των Θεοφανείων μιλούν γιά ένα διπλό αίσθημα: φόβος και χαρά. Ο Ιορδάνης φοβήθηκε και εστράφη εις τα οπίσω, ενώ ο Ιωάννης, ιδών τον Κύριο, έφριξε. Φόβος και χαρά τον κατέλαβε. Σε ένα τροπάριο γίνεται λόγος για τρόμο. Τρόμῳ λειτουργῶν Ιωάννης, χαίρει τῇ ψυχῇ και βοᾷ μετ’εὐφροσύνης.( Ε΄ Ιαν, Αίνων Δοξαστικό) «Γῆ καὶ θάλασσα, οἱ βουνοὶ καὶ τὰ ὄρη, καὶ ἀνθρώπων, νῦν σκιρτήσατε καρδίαι, φῶς νοητὸν εἰσδεχόμεναι.» λέει ένα προεόρτιο τροπάριο, στις 2 Ιανουαρίου. Δηλαδή όλη η κτίση και όλη η πλάση αισθάνθηκε αυτήν την αγαλλίαση, κατά την Βάπτιση του Κυρίου. «Φωνὴ βοῶντος ἤχησε καὶ οἱ βουνοὶ σκιρτήσατε». «Ποταμὸν τῆς εἰρήνης σε, καὶ χειμάῤῥουν ὡς γέγραπται, τῆς τρυφῆς» ονομάζει ένα άλλο τροπάριο τον βαπτιζόμενο Κύριο. Είναι το αίσθημα της αγαλλιάσεως, που έζησε και ως έμβρυο στην γαστέρα της Αγίας Ελισσάβετ, της μητέρας του. Είναι το αίσθημα και της Κυρίας Θεοτόκου, όταν ησπάσατο την συγγενή της Ελισσάβετ.

«Τρέμει τῇ χειρί, δειλιῶν χειροθετῆσαι·  χαίρει τῇ ψυχῇ, ἐννοῶν ὁ Ἰωάννης, ὅτι τὴν κορυφήν σου, ὑποκλῖναι ηὐδόκησας, δούλου τὴν μoρφὴν ἐνδεδυμένος, ἵνα βροτοὺς δουλείας ῥύσῃ, ἐχθροῦ κράζοντας· Εὐλογημένος ὁ ἐλθών, Θεὸς ἡμῶν δόξα σοι» λέει ο Υμνογράφος Όσιος Θεοφάνης ο Γραπτός.

Τελικά, αγαπητοί μου, αυτό το διπλό αίσθημα, σκέφτομαι, το ζούμε όλοι μέσα στην αγία Εκκλησία μας. Φόβος και χαρά. Αγαλλίαση όχι μόνο εσωτερική και πνευματική αλλά και σωματική.

Ο όλος άνθρωπος μετέχει και απολαμβάνει αυτήν την αίσθηση: φόβος και χαρά. Και τα ιερά μας κείμενα, και οι ιεροί υμνογράφοι καταγράφουν ακριβώς αυτήν την κατάσταση. Πώς την καταγράφουν; Μα το ίδιο αίσθημα έχει κάθε μέλος της αγίας μας Εκκλησίας, κάθε μέλος δηλαδή του σώματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, που είναι η κεφαλή της αγίας Εκκλησίας. Αυτήν την κατάσταση την ζούσαν οι άγιοι και οι άγιοι απόστολοι και οι άγιοι υμνογράφοι και κάθε γνήσιο μέλος της Αγίας Εκκλησίας. Μία ειρήνη, μία αγαλλίαση, μία πραότητα, μία χαρά, μία φλόγα που σε σιγολιώνει, μία θαλπωρή που σε αγκαλιάζει, μία γλυκύτητα που σε πλημμυρίζει. Ένας Χριστός που γεννιέται εντός σου.

Ο Άγιος Ιωάννης, που το όνομά του σημαίνει ακριβώς ευλογία, είναι μυστιπόλος, όπως τον χαρακτηρίζει ένα τροπάριο. Δηλαδή ζή το μυστήριο αλλά και εμάς μάς μυεί στο μυστήριο αυτό. Ποιό είναι αυτό το μυστήριο; Η παρουσία του Χριστού στην ζωή μας.

Ο Άγιος Ρωμανός ο ποιητής των Κοντακίων, στο Κοντάκιό του στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, προσπαθεί να εξηγήσει τον λόγο που βαπτίστηκε ο Χριστός στον Ιορδάνη, από μία άλλη, ωραία οπτική γωνία. Λέει δηλαδή ότι ο Αδάμ, όταν παρέβη την εντολή στον Παράδεισο, τυφλώθηκε στα μάτια και αναγνώρισε πως ήταν γυμνός. Τώρα που ο Χριστός εισέρχεται στα νερά του Ιορδάνη, ξεπλένει τα μάτια του Αδάμ και τον κάνει να αναγνωρίσει στον βαπτιζόμενο τον Χριστό, δηλαδή το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, τον Υιόν του Θεού, τον Πλάστη του. Η τύφλωση της παρακοής λύεται με την γύμνωση και την ταπείνωση του Χριστού. Θαυμάσια τα νοήματα των ποιητών αγίων μας.

Την σύνδεση της γύμνωσης του Αδάμ μετά την παράβαση της εντολής στον Παράδεισο με την γύμνωση του Κυρίου στον Ιορδάνη την κάνουν και άλλοι υμνογράφοι: «Ἀδὰμ τὴν γύμνωσιν, ἐνδύων εὔσπλαγχνε, καταστολὴν δόξης, μέλλεις γυμνοῦσθαι σαρκί, ἐν Ἰορδάνῃ ποταμῷ». (Β΄ καθ. Όρθρου, 5 Ιαν) Και άλλος υμνογράφος, ο Άγιος Ιωσήφ, λέει: «Γύμνωσιν αἰσχίστην, περιστέλλων Ἀδὰμ τοῦ προπάτορος, ἀπογυμνοῦσαι ἑκουσίως, καὶ ῥοαῖς Ἰορδάνου, σαυτὸν περιστέλλεις ὕδασι, τὰ ὑπερῷα στεγάζων Χριστέ, μόνε πολυέλεε». (5 Ιαν, γ΄ Ωδή, γ΄τροπ.)

Είναι «ὁ τῆς Παλαιᾶς καί Νέας, διαθήκης εννοείται, μεσίτης», όπως τον χαρακτηρίζει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος.

Τί σημαίνει αυτό; Κάλεσε ο Θεός τον Αβραάμ να ξενιτευθεί και να πάει σε άγνωστο τόπο. Και χωρίς καμία απολύτως προϋπόθεση, ο Αβραάμ ξεσπιτώθηκε και ακολούθησε την φωνή του Θεού. Ούτε τον είδε τον Θεό. Μόνο τον άκουσε.

Έρχεται ο Μωϋσής και κάνει μία συμφωνία με τον Θεό. Υπήρχε μία παλαιά συμφωνία ανάμεσα στον Θεό και στον άνθρωπο, από τα χρόνια του Μωϋσή και εξής. Σαρκώνεται ο Υιός του Θεού και γίνεται ο Θεάνθρωπος και καταργεί κάθε προηγούμενη συμφωνία.

Και ερχόμαστε στο σήμερα, που ο άνθρωπος όλα τα καταργεί και λέει: «θέλω να γράψω από την αρχή κάθε έννοια και κάθε ιστορία». Ε, λοιπόν, ο Ιωάννης στέκεται και πάλι στην έρημό του και φωνάζει ακόμα και στον ίδιο τον Χριστό: Μετανοείτε, αλλάξτε γνώμη, ξανασκεφτείτε το. Βάλτε ένα ερωτηματικό στον λογισμό Σας, όπως έλεγε ο Γερο Παΐσιος, να έχουμε την ευχή Του την αγία. «Μη πεποίθατε επ’ άρχοντας, επί υιούς ανθρώπων οις ουκ έστι σωτηρία.» Άρχοντες στον κάθε άνθρωπο είναι πρωτίστως οι λογισμοί του. Μην έχετε εμπιστοσύνη στον λογισμό Σας, ρωτήστε και κανέναν άλλο. Ο Πρόδρομος ρωτούσε: Εσύ είσαι;

Είναι αλήθεια ότι κάτι γίνεται. Ένα μεγάλο ανακάτεμα σε κάθε πτυχή της κτιστής πραγματικότητας. Αλλοφρόνησε ο άνθρωπος. Αλλά ο Πρόδρομος μένει εκεί και φωνάζει: Μετανοείτε. Ξανασκεφτείτε το, μην βιάζεστε να ακούσετε τον λογισμό Σας. Ακούστε την φωνή του Προδρόμου. Μετανοήστε.

Ο Ιωάννης, λοιπόν, ένοιωθε σαν χορτάρι, έτοιμος να αρπάξει φωτιά από τον Ιησού που είναι το πυρ: «οὐ τολμῶ ὁ χόρτος προσψαῦσαι τῷ πυρί» λέει,  «πῶς ἐπιθήσω ἐπὶ τὴν κορυφήν σου χεῖρα». Ο υμνογράφος βλέπει «τὸν Βαπτιστὴν παραιτούμενον, καὶ βοῶντα τῷ φόβῳ». «Ὁ θεῖος Πρόδρομος, ἐκθαμβούμενος ἔλεγε· Πῶς βαπτίσω σε, ῥύπον μὴ ἔχοντα ὅλως; πῶς ἐκτείνω μου, τὴν δεξιὰν ἐπὶ κάραν, ἣν τρέμει τὰ σύμπαντα;» «Ἡ τοῦ Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ, τοῦ Προφήτου, καὶ ὑπὲρ πάντας τιμηθέντος τοὺς Προφήτας, ἐτρόμαξε νῦν χεὶρ δεξιά.»

Και ο Ποταμός αισθάνεται τον φόβο μπροστά στον Κύριο: «Τί ἀναχαιτίζεις σου τὰ ὕδατα ὦ Ἰορδάνη; τί ἀναποδίζεις τὸ ῥεῖθρον, καὶ οὐ προβαίνεις τὴν κατὰ φύσιν πορείαν; Οὐ δύναμαι φέρειν, φησί, πῦρ καταναλίσκον· ἐξίσταμαι, καὶ φρίττω τὴν ἄκραν συγκατάβασιν.» «Ἔτρεμεν ἡ χεὶρ τοῦ Βαπτιστοῦ, ὅτε τῆς ἀχράντου κορυφῆς ἥψατο· ἐστράφη Ἰορδάνης ποταμὸς εἰς τὰ ὀπίσω, μὴ τολμῶν λειτουργῆσαί σοι·»

Ο άγιος Γρηγόριος ο θεολόγος, λοιπόν, στον Λόγο του «Εἰς τά Ἅγια Φῶτα» λέει: κεφ. 17: «ἐπεί δέ βαπτίσματος ἡ πανήγυρις, καί δεῖ μικρόν κακοπαθῆσαι τῷ δι’ἡμᾶς μορφωθέντι καί βαπτισθέντι καί σταυρωθέντι, φέρε τι περί διαφορᾶς βαπτισμάτων φιλοσοφήσωμεν, ἵνα ἀπέλθωμεν ἐντεῦθεν κεκαθαρμένοι. Ἐβάπτισε Μωϋσῆς ἀλλ’ ἐν ὕδατι· καί πρό τούτου ἐν νεφέλῃ καί ἐν θαλάσσῃ. Τυπικῶς δέ τοῦτο ἦν, ὡς καί Παύλῳ δοκεῖ·  ἡ θάλασσα τοῦ ὕδατος·  ἡ δέ νεφέλη τοῦ Πνεύματος. Τό μάννα τοῦ τῆς ζωῆς ἄρτου· τό πόμα τοῦ θείου πόματος. Ἐβάπτισεν καί Ἰωάννης, οὐκ ἔτι μέν Ἰουδαϊκῶς· οὐ γάρ ἐν ὕδατι μόνον ἀλλά καί εἰς μετάνοιαν· οὕπω δέ ὅλον πνευματικῶς· οὐ γάρ προστίθησι τό ἐν Πνεύματι. Βαπτίζει καί Ἰησοῦς, ἀλλ’ἐν Πνεύματι. Τοῦτο ἡ τελειότης. Καί πῶς οὐ Θεός, ἵνα τι παραθαρρήσω μικρόν, ἐξ οὗ καί σύ γίνῃ Θεός; Οἶδα καί τέταρτον βάπτισμα, τό διά μαρτυρίου καί αἵματος, ὅ καί αὐτός ὁ Χριστός ἐβαπτίσατο, καί πολύ γε τῶν ἄλλων αἰδεσιμώτερον, ὅσῳ δευτέροις ρύποις οὐ μολύνεται. Οἶδα καί πέμπτον ἔτι, τό τῶν δακρύων· ἀλλ’ἐπιπονώτερον, ὡς ὀ λούων καθ’ἑκάστην νύκτα τήν κλίνην αὐτοῦ καί τήν στρωμνήν τοῖς δάκρυσιν, ᾧ τῆς κακίας «προσώζεσαν καί οἱ μώλωπες»· ὅς «πενθῶν καί σκυθρωπάζων πορεύεται» καί ὅς μιμεῖται τήν ἐπιστροφήν Μανασσῆ, καί τήν τῶν Νινευϊτῶν ἠλεημένην ταπείνωσιν· ὅς φθέγγεται τάς τοῦ τελώνου φωνάς ἐν τῷ ἱερῷ, καί δικαιοῦται παρά τόν μεγάλαυχον Φαρισαῖον· ὅς καί συγκύπτει κατά τήν Χαναναίαν καί ζητεῖ φιλανθρωπίαν καί ψίχας, κυνῶν τροφήν ἅγαν λιμώττοντος.»

Μάς μένουν δηλαδή, και μετά το βάπτισμα του Χριστού και το δικό μας, δύο ακόμα βαπτίσματα. Του αίματος, που είναι το δώρο γιά τους εκλεκτούς. Και των δακρύων, που είναι γιά όλους και γιά τον καθένα μας. Πόσο πρέπει να κλάψουμε; Ένα ρήμα που λέει ο θυμόσοφος λαός θα Σάς πώ: όσο το νερό της κολυμβήθρας που βαπτιστήκαμε.

Ο σεπτός μακαριστός Γέροντάς μας, ο πατήρ Αιμιλιανός, σε μία Ομιλία του γιά τα Θεοφάνεια εύχεται, σαν κατακλείδα του Λόγου του:  «να ποθεῖτε καί νά κατέχεσθε ἀπό τόν φόβο τῆς ἐκστάσεως ἐνώπιον τοῦ Κυρίου, γιά νά γίνεται προοδεύοντας μία ἔκστασις ἀγαλλιάσεως, μέ τήν ὁποία εἴθε νά γεμίσῃ ὁ Κύριος τά σπλάγχνα σας καί κάθε κομμάτι τοῦ εἶναι σας τό ὁποῖο τοῦ προσφέρετε ἡμέρα καί νύκτα.»

Με αυτήν την ευχή και εμείς κλείνουμε απόψε τον λόγο μας και Σάς ευχόμαστε ο Πρόδρομος να προπορεύεται στην ζωή μας, στην νέα χρονιά που πριν λίγο ξεκίνησε.

Στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο είναι αφιερωμένη μία ημέρα της εβδομάδας, όπως σίγουρα θα το γνωρίζετε. Η Τρίτη είναι η ημέρα του Τιμίου Προδρόμου, ως κήρυκα της μετανοίας. Πρώτο Πρόσωπο ο Χριστός, Δεύτερο η Παναγία, Τρίτο ο Πρόδρομος. Την Τρίτη ημέρα τιμούμε τον Πρόδρομο.

Αφιερωμένες έξι ημέρες του χρόνου:

7 Ιανουαρίου (Σύναξις Προφήτου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου), η αρχαιότερη εορτή

24 Φεβρουαρίου (1η & 2η εύρεση της Τίμιας Κεφαλής του)

25 Μαΐου (3η εύρεση της Τίμιας Κεφαλής του)

24 Ιουνίου (Γενέθλιον του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου), ορίσθηκε μετά τον καθορισμό των Χριστουγέννων (4ος αιώνας).

29 Αυγούστου (Αποτομή της Τίμιας Κεφαλής του), καθορίστηκε ομοίως τον 4ο αιώνα, και

23 Σεπτεμβρίου (Η σύλληψή του από την μητέρα του Αγία Ελισάβετ).