Ομιλία Πνευματική Διάλογοι – Γέροντας Πορφύριος 1.10.2026

Ομιλία του π. Πορφυρίου (Ι. Μονή Τιμίου Προδρόμου Βεροίας) στους «Ακαδημαϊκούς Πνευματικούς Διαλόγους» της Ι. Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, την 1η Νοεμβρίου 2026, με θέμα τους αγίους του μηνός Νοεμβρίου και δύο αντιπροσωπευτικά πρόσωπα: τον άγιο Ιάκωβο τον Διδάχο (†1519) και τον όσιο Γαβριήλ τον Ίβηρα (1929–1995).

Η ομιλία ξεκινά με μια σύγχρονη διήγηση: σε χιονισμένη Εγνατία, στα Γρεβενά, ένα «παλικάρι» βοηθά οδηγό να βάλει αλυσίδες και ζητά να πάνε μαζί στον Άγιο Δημήτριο. Στην κατηφόρα της Βέροιας σταυροκοπιέται συνεχώς λέγοντας «η Βέροια είναι γεμάτη νεομάρτυρες… για μένα είναι φίλοι μου» — ήταν ο άγιος Γεώργιος ο εν Ιωαννίνοις. Η ιστορία λειτουργεί ως είσοδος στο θέμα της τοπικής αγιολογίας.

Ακολουθεί ο λόγος για τον Νοέμβριο, τον μήνα με τους περισσότερους αγίους: ημέρα μικρή, νύχτα μεγάλη, άρα χρόνος για προσευχή· η Εκκλησία ως «λειμών» με κορυφαίο άνθος την Παναγία· η Βέροια ως «πόλη με τα τριαντάφυλλα»· και η εικόνα-κλειδί των βολβών που περιμένουν μέσα στη γη, όπως οι άγιοι προετοιμάστηκαν χρόνια πριν. Περνά έπειτα «επί τροχάδην» todo το εορτολόγιο του μηνός (Κοσμάς και Δαμιανός, Δαβίδ ο εν Εβή, Ελένη εκ Σινώπης, Νεκτάριος, Χρυσόστομος, Γρηγόριος Παλαμάς, Εισόδια, Κλήμης, Νικόδημος ο Βεργιώτης, Ανδρέας), με έμφαση στους τοπικούς αγίους και στα λείψανα που θησαυρίζει η Μητρόπολη (λ.χ. το λείψανο του Χρυσοστόμου ευωδιάζει μόνο στις γιορτές του).

Στη συνέχεια σκιαγραφεί τα κοινά χαρακτηριστικά των αγίων: άμετρη αγάπη προς τον Χριστό, «μη μετράν εαυτόν», κρυφή εργασία, αγάπη προς τον συνάνθρωπο («στον αδελφό βλέπουν τον Χριστό»), ακραία άσκηση. Και κάνει μια τολμηρή ιεράρχηση: «τα θαύματα είναι το ελάχιστο· η υπομονή είναι το μέγιστο».

Το κύριο σώμα είναι δύο βίοι. Ο άγιος Ιάκωβος ο Διδάχος: κτηνοτρόφος από τη Δυτική Μακεδονία, χάνει τη γυναίκα του, εγκαταλείπει πλούτη, μονάζει στο Άγιον Όρος (Δοχειάρι, Σκήτη Προδρόμου Ιβήρων), καλλιεργεί τη νοερά προσευχή, βγαίνει στον κόσμο ως «πρόδρομος του αγίου Κοσμά του Αιτωλού», συλλαμβάνεται και μαρτυρεί το 1519 στο Αλβανιτοχώρι Αδριανούπολης με τους μαθητές του Ιάκωβο τον Διάκονο και Διονύσιο τον Μοναχό. Παρεμβάλλεται σημαντική παρέκβαση κατά του τοπικισμού: «αιώνια πατρίδα μας είναι η Άνω Ιερουσαλήμ». Ο όσιος Γαβριήλ ο Ίβηρ: Γεωργιανός, ήξερε το Ευαγγέλιο απέξω στα 12, έζησε 40 χρόνια σε νεκροταφεία, φυλακές και ψυχιατρεία και 15 χρόνια επαιτώντας· την 1η Μαΐου 1965 έκαψε τα πορτραίτα Στάλιν και Λένιν στην Τιφλίδα, ξυλοκοπήθηκε άγρια (17 σπασμένα κόκαλα), φυλακίστηκε και αργότερα αποφυλακίστηκε με «πιστοποιητικό τρέλας». Αγιοκατατάχθηκε το 2014.

Από τις διδαχές του κρατούν τρεις: «ό,τι είναι κακό στον άνθρωπο είναι συμπτωματικό — να μην περιφρονείτε κανέναν»· η ειλικρινής ομολογία ότι είναι δύσκολο ν’ αγαπήσεις τους εχθρούς· και το «και για σένα δεν σταυρώθηκε ο Χριστός;» προς όσους διστάζουν να κοινωνήσουν. Μαζί, η προτεραιότητα της αγάπης έναντι της προσευχής («τώρα είναι η ώρα της αγάπης») και η προτροπή να χαράξουμε το όνομα του Θεού στην καρδιά, όχι στο στήθος.

Η ομιλία κλείνει πρακτικά: οι άγιοι δεν αντιγράφονται («έκαστος ίδιον χάρισμα»), είναι «φωτεινοί οδοδείκτες». Όταν ξυπνήσουμε, στραμμένοι στην Ανατολή, ένα «Πάτερ ημών», ένα «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και ένα «Άγιοι που γιορτάζετε σήμερα, σκεφτείτε μας κι εμάς».

Ακούστε την ομιλία: